Ημ/νια δημοσίευσης: Τρίτη, 30 Ιουνίου 2015

Η ΕΚΤ απέτρεψε το κούρεμα των καταθέσεων

Με την απόφαση της την περασμένη Κυριακή 28 Ιουνίου 2015, και μέχρι την ημέρα του δημοψηφίσματος, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα απέτρεψε για την Ελλάδα ένα σενάριο κουρέματος ιδιωτικών καταθέσεων τύπου Κύπρου. 
 
Το ELA είναι ένα overdraft που δίνεται από το Ευρωσύστημα στις ελληνικές τράπεζες. Mε βάση τους κανονισμούς του Ευρωσυστήματος, το overdraft αυτό μπορεί να δωθεί μόνο εφόσον οι τράπεζες κρίνονται ως φερέγγυες, δηλαδή κρίνεται ότι μπορούν στο μέλλον να αποπληρώσουν το δάνειο που παίρνουν μέσω ELA. Την περασμένη Κυριακή η ΕΚΤ είχε τρείς επιλογές 
 
(α) Να κρίνει ότι το ύψος overdraft των ελληνικών τραπεζών προς τον ELA έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο που οι ελληνικές τράπεζες είναι πλέον μη φερέγγυες. Σε αυτή την περίπτωση, δεν είχε άλλη επιλογή απο το απαιτήσει άμεσα επιστροφή του συνόλου του overdraft που έχει ήδη δωθεί (90 δις ευρώ, δηλαδή κάτι παραπάνω από 50% του ΑΕΠ). Με δεδομένο ότι τα χρήματα αυτά δεν υπάρχουν σήμερα στις ελληνικές τράπεζες, είναι βέβαιο ότι αυτή η εξέλιξη θα οδηγούσε σε άμεσα κούρεμα καταθέσεων (και σε κλείσιμο, λόγω χρεωκοπίας, των τραπεζών) όπως ακριβές έγινε στην Κύπρο τον Μάρτιο του 2013 όπου όταν έγινε το κούρεμα η έκθεση στον ELA ήταν περίπου 57% του ΑΕΠ 
 
(β) Να κρίνει ότι οι ελληνικές τράπεζες είναι φερέγγυες και να αυξήσει το όριο του ELA. Με δεδομένο όμως το bank-run που είναι σε εξέλιξη στην Ελλάδα, σε αυτή την περίπτωση είναι απολύτως βέβαιο ότι το ύψος των αναλήψεων που θα γινόντουσαν την Δευτέρα και την Τρίτη θα οδηγούσαν το overdraft του ELA σε επίπεδα μεγαλύτερα της αντίστοιχης κυπριακής έκθεσης. Σε αυτή την περίπτωση η ΕΚΤ δεν θα είχε άλλη επιλογή από το να κυρήξει τις ελληνικές τράπεζες ως μη φερέγγυες, με αποτέλεσμα αυτές να κλείσουν οριστικά λόγω χρεωκοπίας (όπως έγινε με την Λαϊκή Τράπεζα στην Κύπρο) το αργότερο την ερχόμενη Τετάρτη και να οδηγηθούμε σε κουρεμα καταθέσεων. 
 
(γ) Να κρίνει ότι οι ελληνικές τράπεζες είναι μεν φερέγγυες αλλά να μην αυξήσει το όριο το ELA, ακριβώς για να μην ακολουθήσουν οι εξελίξεις που περιγράφησαν στο (β). 
 
Η ΕΚΤ επέλεξε την τρίτη επλογή. Με την απόφαση αυτή η ΕΚΤ αποτρέπει την βέβαιη εντός της εβδομάδας κατάρρευση των ελληνικών τραπεζών που θα είχε συμβεί μέχρι την Τετάρτη και αποτρέπει μέχρι την Κυριακή το βέβαιο κούρεμα καταθέσεων που θα ακολουθούσε. 
 
Το επόμενο βήμα θα κριθεί από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Στην περίπτωση που επικρατήσει το ΝΑΙ, τότε εξασφαλίζεται η παραμονή της χώρας στο Ευρώ και εξαφανίζεται ο λογος που δημιουργεί το σημερινό bank run. Σε αυτό το σενάριο οι τράπεζες θα πρέπει να ανακεφαλοποιηθούν, κάτι που θα γίνει από απευθείας δάνειο από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό EFSF προς τις τράπεζες, όπως έγινε στην περίπτωση των ισπανικών τραπεζών. Στην περίπτωση που επικρατήσει το ΟΧΙ, είναι βέβαιο ότι η σημερινή κυβέρνηση θα οδηγήσει την χώρα εκτός ευρώ, κάτι που θα μετατρέψει τις καταθέσεις αυτόματα σε δραχμές. Με δεδομένη την υποτίμηση της νέας δραχμής κατά τουλάχιστον 50% έναντι του ευρώ, αυτό θα σημάνει κούρεμα καταθέσεων κατά 50%. 
 
Μιχάλης Αργυρού, Reader in Economics, Cardiff Business School, 
Μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής 
 
 
email