Ημ/νια δημοσίευσης: Κυριακή, 23 Οκτωβρίου 2016

Από τον Washington στις εκλογές του 2016

Στις 8 Νοεμβρίου 2016, θα πραγματοποιηθούν οι  58ες εκλογές  στις Ηνωμένες Πολιτείες , ώστε να επιλεχθούνεκλέκτορες[1]  οι οποίοι με τη σειρά τους  θα επιλέξουν το/τη νέο/-α Πρόεδρο και  το νέο Αντιπρόεδρο των ΗΠΑ.  Με αφορμή  την εκλογική αναμέτρηση, σκοπός του παρόντος άρθρου είναι μια σύντομη ιστορική αναδρομή  από τον πρώτο Πρόεδρο των Η.Π.Α, Washington,  μέχρι και τον απερχόμενο Obama , εστιάζοντας  στους  Προέδρους από το 1913 και έπειτα.

 Στον αγώνα για την ανεξαρτησία από τους Βρετανούς , τo 1775, ο Washington ήταν  αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων και ενσάρκωνε την ενότητα του νέου έθνους[2]. Ακολούθησε η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας (1776) και διετέλεσε πρώτος Πρόεδρος των ΗΠΑ όντας φεντεραλιστής[3] , δηλαδή οπαδός της κεντρικής εξουσίας (1789-1797). Όταν  αποσύρθηκε, φρόντισε να απελευθερωθούν οι δούλοι του μετά το θάνατό του[4].  Κατά την περίοδο 1817-1825, Πρόεδρος υπήρξε ο Monroeο οποίος εκφώνησε το ομώνυμο <<Δόγμα Monroe>>[5], γραμμένο από τον τότε Υπουργό Εξωτερικών Adams, θεμελιώνοντας τον  απομονωτισμό , γεγονός καθοριστικό για τη μετέπειτα εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.  Έπειτα, ο ρεπουμπλικάνος Lincoln[6](1861-1865) κατάφερε ο  λαός  να ενστερνιστεί όσα είχε στηρίξει ο Lockeκαι είχαν  καταγραφεί στο Σύνταγμα.  Σκοπός του ήταν η διατήρηση των ελευθεριών και της  Δημοκρατίας, γεγονός που αποτυπώθηκε στον εμφύλιο μεταξύ Βορείων και Νοτίων (1861-1865).  

Το  1912, το Δημοκρατικό Κόμμα κέρδισε μετά από είκοσι χρόνια την Προεδρία με τον Wilson[7](1913-1921). Υποστήριζε την  άνθιση όλων των τάξεων και  ίδρυσε την πρώτη Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ. Αν και αρχικά διατήρησε την ουδετερότητα τους στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αυτό άλλαξε το 1917. Η συμμετοχή στον πόλεμο μετέβαλλε τις προοδευτικές θέσεις της κυβέρνησης οδηγώντας σε συντηρητισμό, ενώ απέτυχε η κύρωση στο Κογκρέσο της εισόδου της χώρας στο δημιούργημά του, την Κοινωνία των Εθνών. Αργότερα, ακολούθησαν οι ρεπουμπλικανικές κυβερνήσεις Harding(1921-1923), κατά την οποία έγιναν διαπραγματεύσεις για τη Συμφωνία μεταξύ χωρών του Ειρηνικού[8] αποφεύγοντας τον απομονωτισμό, και Coolidge(1923-1929). Και οι δύο εστίασαν στο μεγάλο κεφάλαιο παραμελώντας το συνδικαλιστικό κίνημα. Το 1924 ψηφίστηκε  μεταναστευτικός νόμος  που απέκλειε την είσοδο στους φτωχούς Ευρωπαίους, ωστόσο ευνοούσε τους Λατίνους. Παράλληλα, η ανάπτυξη της βιομηχανίας οδήγησε χιλιάδες μαύρους στα  κέντρα  εργασίας[9] του Βορρά. Το 1929 ξέσπασε το  κραχ  ανατρέποντας τα οικονομικά δεδομένα.Μεγάλο μέρος της κρίσης χρεώθηκε ο ρεπουμπλικάνος Hoover[10](1929-1933) που ανέλαβε το αξίωμα με αρκετά προσόντα, αλλά απογοήτευσε  τους ψηφοφόρους του. Έτσι, το 1932 τον διαδέχθηκε ο δημοκρατικός FranklinRoosevelt[11](1933-1945) που χάραξε την πολιτική του ``NewDeal’’ (επιδότηση ανέργων, κατακερματισμός μονοπωλίων κ.α) και της ουδετερότητας στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι το 1941 με τη ψήφιση του ``Lend-LeaseAct’’. Αν και αγαπητός, αποδοκιμάστηκε  για την επίθεση των Ιαπώνων στο PearlHarbor(1941).

Στα τέλη του πολέμου, ο αντιπρόεδρος  Truman[12](1945-1953) ανέλαβε τα καθήκοντα του θανόντος Roosevelt, ενώ εξελέγη  το 1948. Ανήγγειλε το ``Δόγμα Τρούμαν’’[13](1947)  για τη στήριξη της Ελλάδας και της Τουρκίας και  τόνιζε την κομμουνιστική απειλή. Η εμπλοκή στον  πόλεμο της Κορέας και ο βομβαρδισμός της Ιαπωνίας με πυρηνικά όπλα έριξαν  τη δημοτικότητά του. Αποτέλεσμα ήταν οι νίκες (1952-1956) του ρεπουμπλικάνου Eisenhower[14](1953-1961)ο οποίος αν και τερμάτισε τον πόλεμο της Κορέας, χαρακτηριζόταν από γενικότερη αδράνεια. Tο 1960 εκλέχθηκε ο δημοκρατικός   Kennedy[15]ως ο πρώτος καθολικός Πρόεδρος. Στόχος του αποτελούσε η εξασφάλιση των δικαιωμάτων των μαύρων, ενώ η επικοινωνία του με τα ΜΜΕ ήταν χαρακτηριστική συγκλονίζοντας την κοινή γνώμη με τη δολοφονία του στο Texas(1963), οδηγώντας σε αντικατάσταση από τον αντιπρόεδρο Johnson[16](1963-1969). Εξελέγη (1964) ,προχώρησε στο πρόγραμμα κοινωνικής  πρόνοιας ``GreatSociety’’ και παρέλαβε τη στρατιωτική εμπλοκή στο Βιετνάμ.  Ωστόσο, με τις απώλειες, την απρόσμενη επίθεση των δυνάμεων του Βορείου Βιετνάμ (1967)και τις  αποδοκιμασίες  η αμερικανική συμμετοχή αποκλιμακώθηκε, ενώ ο ίδιος δε δήλωσε ξανά υποψηφιότητα.  Έτσι, σημειώθηκε στροφή προς την αναδίπλωση με το ρεπουμπλικάνο Nixon[17](1969-1974),που εστίασε στη ``βιετναμοποίηση’’, δηλαδή στην αντικατάσταση των αμερικανικών δυνάμεων από αυτές του Νοτίου Βιετνάμ, και στην τριγωνική πολιτική με την Κίνα και τη Σοβιετική Ένωση. Το 1974 παραιτήθηκε εξαιτίας της εμπλοκής του στο σκάνδαλο Watergate και τον αντικατέστησε ο συντηρητικός  Ford[18](1974-1977) που το 1973 είχε αναλάβει το αξίωμα του αντιπροέδρου λόγω της παραίτησης του SpiroAgnew, κατηγορούμενου για φοροδιαφυγή και δωροδοκίες. Επόμενος Πρόεδρος διετέλεσε ο δημοκρατικός  Carter[19](1977-1981) μιλώντας για επαναφορά αρετών στην πολιτική ζωή, χωρίς όμως να παρατηρείται οικονομική ανάπτυξη. Αυτή ήρθε όταν ανέλαβε την εξουσία ο ρεπουμπλικάνος, με το επικοινωνιακό χάρισμα, Reagan[20](1981-1989) ενισχύοντας  τον ιδιωτικό τομέα και τις επιχειρήσεις.  Έδινε την εντύπωση ότι μαχόταν για τους  μη προνομιούχους, όμως ο καιροσκοπισμός αυξανόταν.

Μεταψυχροπολεμικά, αυτό αποτυπώθηκε  με το μεγεθυμένο δημόσιο χρέος επί τον ρεπουμπλικάνο Bush[21](1989-1993). Γενικότερα, συνέχιζε την πολιτική του Reagan. Παράλληλα, δυσφημούσε τους αντιπάλους του ως άμυνα έναντι των κατηγοριών που του ασκούσαν. Έπειτα, ακολούθησε ο δημοκρατικός Clinton[22](1993-2001). Η θητεία του χαρακτηρίστηκε από οικονομική ευημερία, αν και διευρύνθηκαν οι εισοδηματικές ανισότητες. Η  επικοινωνία με το λαό και η προσαρμοστικότητα  του διευκόλυναν το έργο του. Αργότερα, Πρόεδρος ήταν ο ρεπουμπλικάνος Bush[23]ο Νεότερος (2001-2009), γνωστός για το λαϊκισμό του. Πίστευε ότι αποτελούσε το φερέφωνο της θεϊκής βούλησης βάσει της οποίας θα ασκούσε  πολιτική. Η τακτική αυτή ενισχύθηκε με το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, τονίζοντας την ανάγκη για  αμερικανικό ηγεμονισμό και μονομερείς επεμβάσεις( εισβολή στο Ιράκ,2003). Τέλος, ο δημοκρατικός και δημοφιλής Obama[24](2009-2017) αποτελεί τον Πρόεδρο των Η.Π.Α, με τον οποίο αναβαθμίστηκε το σύστημα υγείας και προωθήθηκαν δικαιώματα μειονοτήτων. Οι σχέσεις με την Κούβα μετά από δεκαετίες αναθερμάνθηκαν, ωστόσο παραμένουν άλυτα προβλήματα, όπως οι Ταλιμπάν, καθώς όχι μόνο δεν αντιμετωπίστηκαν, αλλά πλέον ελέγχουν πολύ περισσότερο έδαφος.

Επομένως, μιλώντας για τους Προέδρους των Η.Π.Α γίνεται κατανοητό ότι αποτελούν ένα μεγάλο φάσμα προσωπικοτήτων, θέσεων και πολιτικών αφήνοντας το αποτύπωμά τους στην ιστορία. Αναμένονται οι νέες εκλογές  με υποψήφια του Δημοκρατικού Κόμματος τη HillaryClintonκαι του Ρεπουμπλικανικού τον DonaldΤrump, ώστε ένας νέος κύκλος να ανοίξει στην πολιτική σκηνή!

 

Γράφει η Ελπίδα Μπέση

 



[1] Θανάσης Διαμαντόπουλος, ``ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΩΝ ΗΠΑ,ΕΝΑΣ ΙΔΙΟΡΡΥΘΜΟΣ ΔΙΚΟΜΜΑΤΙΣΜΟΣ΄΄(Αθήνα, Σεπτέμβριος 2012) σ.113

[2]Θάνος Βερέμης, ``ΗΠΑ:ΑΠΟ ΤΟ 1776 ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ, Η ΕΚΔΟΧΗ ΕΝΟΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΗ’’ (Αθήνα, Απρίλιος 2003/2006)σ.36

[3]Διαμαντόπουλος,op.cit.,σ.234

[4]Βερέμης,op.cit.

[5]Βερέμης, op.cit.,σ.46

[6]Βερέμης, op.cit.,σ.53-55

[7]Βερέμης, op.cit.,σ.77-79

[8]Thomas N.Guinsburg,``THE TRIUMPH OF ISOLATIONISM’’,στο Gordon Martel(επιμ),AMERICAN FOREIGN RELATIONS RECONSIDERED 1890-1993(London,1994/1998)σ.90

[9]Βερέμης, op.cit., σ.81,84-85

[10]Βερέμης, op.cit., σ.87-88

[11]Βερέμης, op.cit., σ.90-93

[12]Βερέμης, op.cit., σ.103-106

[13]Χαράλαμπος Παπασωτηρίου, ``ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ:1945-2002’’,(Αθήνα,2002/2009)σ.59

[14]Βερέμης, op.cit., σ.107-108

[15]Βερέμης, op.cit., σ.112-113

[16]Βερέμης, op.cit., σ.114-117

[17]Παπασωτηρίου, op.cit., σ.264,268,297

[18]Βερέμης, op.cit., σ.120-121

[19]Βερέμης, op.cit., σ.121

[20]Βερέμης, op.cit., σ.122-124

[21]Βερέμης, op.cit., σ.124

[22]Βερέμης, op.cit.,σ.128-129

[23]Βερέμης, op.cit.,  σ.131-141

[24]Stephen M .Walt, ``OBAMA WAS NOT A REAILIST PRESIDENT’’ ForeignPolicy.com, 7 April 2016, www.foreignpolicy.com, accessed in 23October 2016

email