Ημ/νια δημοσίευσης: Τρίτη, 21 Μαρτίου 2017

"Ανάσα" για την Ευρώπη το αποτέλεσμα των ολλανδικών εκλογών

Οι Ολλανδοί αποφάσισαν. Ο Μαρκ Ρούτε με το φιλελεύθερο δεξιό κόμμα του VVD (Λαϊκό Κόμμα για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία), έχει σημειώσει μια απρόσμενη νίκη, που προκάλεσε τεράστια ανακούφιση, όχι μόνο στις Κάτω Χώρες αλλά σε ολόκληρη την Ευρώπη. Τόσο τα διεθνή Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης όσο και οι αρχηγοί κρατών ήταν ευτυχείς να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι οι Ολλανδοί έχουν ανακόψει το λαϊκίστικο κύμα που επικρατούσε στην Ευρώπη για ένα διάστημα και ότι οι ελπίδες του Geert Wilders συνετρίβησαν. Θα μπορούσε κανείς να θέσει υπό αμφισβήτηση το εάν αυτό το συμπέρασμα είναι εντελώς βάσιμο. Μπορεί να μην κέρδισε ο Wilders, αλλά το κόμμα του PVV (Κόμμα για την Ελευθερία) αποκόμισε αρκετή υποστήριξη ώστε να ανακηρυχθεί το δεύτερο μεγαλύτερο κόμμα.

Ποτέ στο παρελθόν οι εθνικές εκλογές στην Ολλανδία δεν έτυχαν τόσης προσοχής από τα ξένα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, όπως στις παραμονές αυτών των εκλογών.

Σε μια πολιτικά μετριοπαθή (έως πολιτικά βαρετή κατά ορισμένους) χώρα, οι Ολλανδοί ένιωσαν λίγο άβολα να είναι στο επίκεντρο της προσοχής του κόσμου. Καθώς εκατοντάδες ειδησεογραφικά δίκτυα από όλο τον κόσμο συνέρρεαν στην Χάγη, όλοι προσπαθούσαν να βγάλουν κάποιο νόημα από το κάπως εξωτικό σκηνικό με το οποίο έρχονταν αντιμέτωποι: μια εκλογική αναμέτρηση όπου ελάμβαναν μέρος όχι λιγότερα από 26 πολιτικά κόμματα. Μολονότι οι Κάτω Χώρες έχουν μια μακρόχρονη παράδοση πολυκομματικού πολιτικού σκηνικού και κυβερνήσεων συνασπισμού, ακόμα και οι Ολλανδοί εξεπλάγησαν λίγο από τον αριθμό των επιλογών στο ψηφοδέλτιό τους. Ένα μοναδικό εκλογικό σύστημα και ένας έντονος πολιτικός διχασμός το κατέστησαν αυτό εφικτό.

Το εκλογικό αποτέλεσμα δεν επιτρέπει σε κανένα κόμμα να πλησιάσει στην απόλυτη πλειοψηφία. Επί συνόλου 150 εδρών στη Βουλή των Αντιπροσώπων, το VVD έλαβε μόνο 33 έδρες. Το PPV έλαβε την δεύτερη θέση με 20 έδρες, ενώ το CDA(Χριστιανοδημοκρατική Έκκληση) και το D66 (Δημοκράτες 66) (ένα περισσότερο προοδευτικό κόμμα στην Ολλανδία) ενισχύθηκαν και τα δύο με 19 έδρες.

Καθώς κοπάζει ο θόρυβος, το προσεχές διάστημα κόμματα καλούνται να υπερβούν τις διαφορές τους και να προχωρήσουν στο σχηματισμό μιας κυβέρνησης συνασπισμού. Αυτό δεν είναι εύκολο και μπορεί να διαρκέσει μήνες. Θα χρειαστούν τουλάχιστον 4 πολιτικά κόμματα για τη δημιουργία μιας κυβέρνησης συνασπισμού με πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων, πράγμα που είναι ήδη αρκετά δύσκολο.

Το πολιτικό παζλ γίνεται ακόμα πιο περίπλοκο, από το γεγονός ότι μια πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων μπορεί να μην διαθέτει αρκετή υποστήριξη στη Γερουσία (το ανώτερο πολιτειακό νομοθετικό σώμα). Αυτό αφήνει περιθώριο για λίγες επιλογές που θα έχουν : είτε μια κυβέρνηση συνασπισμού μεταξύ των κομμάτων VVD, CDA, D66 καθώς και των δυο, δηλαδή του CU(Χριστιανική Ένωση) και του SPG(Μεταρρυθμιστικό Πολιτικό Κόμμα) είτε μια κυβέρνηση συνασπισμού μεταξύ των κομμάτων VVD, CDA, D66 και του κόμματος της Οικολογικής Αριστεράς. Εκτιμάται ότι θα χρειαστούν μήνες για να σχηματιστεί κυβέρνηση.

Είναι σημαντικό να μην παρερμηνεύσουμε το μήνυμα που έδωσαν οι Ολλανδοί ψηφοφόροι. Ο Geert Wilders και το κόμμα του PPVμπορεί να μην κατέλαβαν την πρώτη θέση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι λαϊκιστές είναι εντελώς χαμένοι, ή ότι οι Ολλανδοί έχουν ξαφνικά μετατραπεί από Ευρω-σκεπτικιστές σε οπαδούς της Ευρωζώνης. Δρώντας ως ριζοσπαστικό κόμμα της αντιπολίτευσης τα τελευταία 4 χρόνια, το PVV έχει ασκήσει μια τεράστια επιρροή στη δημόσια συζήτηση αναφορικά με θέματα όπως η μετανάστευση, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ευρωζώνη. Ένα μεγάλο μέρος του ολλανδικού πληθυσμού έχει υιοθετήσει μια περισσότερο κριτική στάση απέναντι στη συμμετοχή της Ολλανδίας στην Ευρωζώνη και στον τρόπο που διαχειρίζονται οι Βρυξέλλες την Ευρώπη. Ως αποτέλεσμα, περισσότερο παραδοσιακά κόμματα όπως το VVD και η Χριστιανική Ένωση (η Χριστιανική Ένωση (CU) στα δεξιά, η Χριστιανοδημοκρατική Έκκληση (CDA) στο κέντρο και κόμμα των Σοσιαλιστών (SP) στα αριστερά, έχουν αναπτύξει έναν περισσότερο κριτικό, αν όχι επιφυλακτικό τόνο απέναντι στην Ευρώπη.

Όπως η εφημερίδα “Financial Times” ορθά συμπέρανε πριν από λίγες ημέρες, ο ολλανδικός λαός είναι πλούσιος, ευτυχισμένος και δυσαρεστημένος, ειδικά με την Ευρωπαϊκή ΄Ενωση. Το συμπέρασμα αυτό φαίνεται να ισχύει ακόμα και μετά τις εκλογές. Μπορεί να είναι κανείς βέβαιος, ότι εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προβεί σε ριζικές μεταρρυθμίσεις, η λαϊκή δυσαρέσκεια θα γενικευτεί ακόμα περισσότερο. Επομένως, το αποτέλεσμα των εκλογών δεν αποτελεί μια ψήφο εμπιστοσύνης προς την Ευρώπη, αλλά απλά μια ψήφο ενάντια στην πιο χυδαία μορφή διαμαρτυρίας που το PVV έχει αναπτύξει κατά τη διάρκεια των τελευταίων χρόνων.

 

Για την Ευρώπη, το πολιτικό έτος 2017 έχει τελικά ξεκινήσει τώρα. Στις Βρυξέλλες, μερικοί αναρωτιούνται έντονα εάν η ανακοπή του ακραίου λαϊκισμού από το ολλανδικό εκλογικό σώμα θα μπορούσε να αποτελέσει την αφετηρία για μια νέα «άνοιξη» για την Ευρώπη. Ωστόσο κάτι τέτοιο δεν διαφαίνεται άμεσα ορατό.  .

Το πιο σημαντικό δίδαγμα που μπορεί να αποκομίσει κανείς από αυτές τις εκλογές και ίσως από τις άλλες Ευρωπαϊκές εκλογές που θα διεξαχθούν τους προσεχείς μήνες, είναι ότι θα έπρεπε να αντιμετωπίζουμε τον λαϊκισμό ως κάτι που πρέπει να καταψηφίζεται αλλά το οποίο αποτελεί ένα μακροχρόνιο στοιχείο με σημαντική επίδραση στην κοινωνία μας. Ο Geert Wilders και το κόμμα του PVV δεν θα αποτελούν μέρος του συνασπισμού που θα κυβερνήσει τις Κάτω Χώρες στα χρόνια που έρχονται. Αλλά σε εκείνους που θα αποτελούν μέρος της κυβέρνησης συνασπισμού καθώς και στους άλλους μελλοντικούς ηγέτες της Ευρώπης, θα έλεγα το εξής: «να διατηρήσετε έναν ανοιχτό διάλογο και πάνω από όλα, να συνεχίσετε να ακούτε με προσοχή τις ανησυχίες των λαϊκιστών». 

Victor Broers

Επιμέλεια: Β.Μανιάτη

email