Ημ/νια δημοσίευσης: Τετάρτη, 27 Δεκεμβρίου 2017

Ηλεκτρονική Πολιτική Συμμετοχή

Το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα, ιδιαίτερα μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης δίνει συχνά την εντύπωση στους πολίτες πως αποτελεί χώρο συνάθροισης ελίτ, ενώ οι ίδιοι δεν έχουν λόγο σε ζητήματα που τους αφορούν. Νομοσχέδια και σχέδια νόμου που πραγματεύονται σοβαρά κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα εισάγονται και ψηφίζονται στην Ολομέλεια του ελληνικού Κοινοβουλίου, με την διαδικασία του κατεπείγοντος, δίχως το εκλογικό σώμα να συμμετέχει στοιχειωδώς σε αυτά. Το γεγονός αυτό έχει συρρικνώσει την συμμετοχή των πολιτών στα κοινά. Παράλληλα έχει αυξήσει τα αιτήματα για λήψη πρωτοβουλιών και υιοθέτηση σύγχρονων μεθόδων ηλεκτρονικής συμμετοχής στην νομοπαρασκευαστική διαδικασία και στην ψήφιση σημαντικών αποφάσεων.

Η «παραπαίουσα» δημοκρατία του σήμερα

 Είναι ευκόλως εννοούμενο βέβαια, πως το σημερινό δημοκρατικό πολίτευμα δεν ταυτίζεται με τον διαχρονικό Αριστοτελικό ορισμό, δηλαδή με αυτόν στον οποίο ισχύει το «εν μέρει άρχεσθαι και άρχειν» μέσω κλήρωσης. Τη σήμερον ημέρα δεν υπάρχουν άρχοντες και αρχόμενοι οι οποίοι εναλλάσσονται στα αξιώματα, οι εκπρόσωποι του λαού δεν κληρώνονται αλλά εκλέγονται, ενώ κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά πως η πολιτική δεν ασκείται κατ επάγγελμα.( Coleman, 2005) Η μετάβαση από την παθούσα έμμεση δημοκρατία του σήμερα, σε ένα νέο πλαίσιο όπου οι πολίτες θα έχουν λόγο και θα διαδραματίζουν ρυθμιστικό ρόλο σε όλα τα ζητήματα που αφορούν την ζωή τους, λαμβάνοντας υπόψιν την τεχνολογική εξέλιξη, είναι άραγε εφικτή με ένα σύγχρονο μοντέλο «ηλεκτρονικής δημοκρατίας»;

Ορισμός της έννοιας

 Τι είναι όμως η ηλεκτρονική δημοκρατία; Ας προσέξουμε εδώ, καθώς συχνά δημιουργείται μια κάποια σύγχυση εννοιών. Δεν πρόκειται μόνο για μέτρα που στοχεύουν στην ευκολότερη πρόσβαση του κοινού στην δημόσιες υπηρεσίες. Η βελτίωση και ψηφιοποίηση των κρατικών υπηρεσιών ( π.χ taxisnet, διαδικτυακή πύλη Ερμής) αποτελούν μέτρα ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, που ήδη εφαρμόζονται σε ευρεία κλίμακα,  και όχι μέτρα ηλεκτρονικής  συμμετοχής των πολιτών στην διαμόρφωση της πολιτικής ατζέντας.(Δρακοπούλου,2009).

Η ηλεκτρονική δημοκρατία συμπεριλαμβάνει και την ηλεκτρονική συμμετοχή, δηλαδή την χρήση προϊόντων της τεχνολογίας (πχ διαδικτυακές πλατφόρμες) προκειμένου να επιτευχθεί επικοινωνία ανάμεσα στο κράτος και στον πολίτη, επιτρέποντάς του την ενεργό συμμετοχή στα πολιτικά δρώμενα.

Εφαρμογή ηλεκτρονικής δημοκρατίας

 Τα κυριότερα εργαλεία για την επίτευξη της έγκυρης και έγκαιρης συμμετοχής του πολίτη στα πολιτικά τεκταινόμενα, είναι:

α) οι πλατφόρμες ηλεκτρονικής διαβούλευσης

β) οι πλατφόρμες ηλεκτρονικής ψηφοφορίας

Μέσω των πρώτων η κυβέρνηση καθορίζει τα ζητήματα για διαβούλευση, παρέχει την απαραίτητη ενημέρωση και θέτει ερωτήσεις επ’ αυτών, ενώ οι πολίτες καλούνται να συμβάλλουν με τις απαντήσεις τους.Σε αντίθεση με τις δημοσκοπήσεις που αποτυπώνουν παθητικά τις απόψεις των πολιτών σε συγκεκριμένα ερωτήματα, οι διαβουλεύσεις  μπορούν να πληροφορήσουν τις κυβερνήσεις για τη δυναμική αξιολόγηση των εναλλακτικών πολιτικών δράσεων. Με αυτό τον τρόπο οι συζητήσεις για σημαντικά κοινωνικά ζητήματα (πχ πρόσφατο νομοσχέδιο νομικής αναγνώρισης  ταυτότητας φύλου), δεν περιορίζονται στις αίθουσες του ελληνικού κοινοβουλίου, επιτυγχάνοντας έναν διάλογο με την κοινωνία, ενώ οι πολίτες είναι σε θέση να έχουν αφενός μεγαλύτερη ενημέρωση επί του θέματος, και αφετέρου μεγαλύτερη επιρροή στην τελική απόφαση. (Πατσαλιά,2012α)

 

Ακολούθως, η χρήση της μεθόδου ηλεκτρονικής ψηφοφορίας δύναται να επικυρώσει την ολοκληρωτική εμπλοκή των πολιτών στις πολιτικές διεργασίες. Η διεξαγωγή ηλεκτρονικών δημοψηφισμάτων όταν εισάγεται θέμα βαρύνουσας κοινωνικοοικονομικής σημασίας είναι ένα απαραίτητο μέτρο, εφόσον γίνεται λόγος για δημοκρατικό και όχι ολιγαρχικό πολίτευμα στην  σύγχρονη Ελλάδα. Το μεγάλο εξάλλου πλεονέκτημα της μεθόδου αυτής δεν είναι μόνο η ευελιξία που παρέχει αναφορικά με τον χρόνο και τον τόπο ψηφοφορίας, αλλά και το οικονομικό όφελος της, μιας και οι παραδοσιακές διαδικασίες ψηφοφορίας απαιτούν υπέρογκα ποσά για ανθρώπινους και υλικούς πόρους.(Καραδήμα ,2010 και Πατσαλιά, 2012β)

Το δυσοίωνο παρόν

Η κατάσταση της σημερινής Ελλάδας συνεχίζει να γεμίζει αβεβαιότητα του πολίτες, οι οποίοι δεν εμπιστεύονται πλέον τα κόμματα και απαξιώνουν την όποια εκλογική διαδικασία με μαζική αποχή. Είναι πραγματικά επικίνδυνο το φαινόμενο της πολιτικής αποστροφής, ειδικά σήμερα που η πολιτική πρέπει να κυριαρχήσει ξανά απέναντι στον άκρατο οικονομισμό, στην τεχνοκρατικοποίηση και τους αριθμούς. Η ταύτιση βέβαια της συμμετοχής με την έννοια της δημοκρατίας είναι άκρως προβληματική, αλλά η πίστη, ότι το διαδίκτυο θα προσφέρει νέα επίπεδα και νέες μορφές συμμετοχικής δημοκρατίας παραμένει…

 

Βαγγέλης Δρέλλιας

Βιβλιογραφία

1.ColemanJ.(2005). Ιστορία της Πολιτικής Σκέψης. Εκδόσεις Κριτική. pp368-378

2.Δρακοπούλου Χ.(2009). Ηλεκτρονική Συμμετοχή των Πολιτών στην Δημοκρατική Λήψη Αποφάσεων: Η Διαβουλευτική Πρακτική.

 

http://pandemos.panteion.gr/index.php?op=record&pid=iid:3698&lang=el

3.Πατσαλιά Ε.(2012). Εμπειρική Έρευνα Αποδοχής και εφαρμογής της ηλεκτρονικής δημοκρατίας στου Έλληνες πολίτες.

https://dspace.lib.uom.gr/bitstream/2159/15561/3/PatsaliaEumorphiaMsc2012.pdf

4.Καραδήμα Μ.(2010). Ηλεκτρονική Δημοκρατία.

http://www.ekdd.gr/ekdda/files/ergasies_esdd/20/2/1482.pdf

email