Ημ/νια δημοσίευσης: Παρασκευή, 02 Μαρτίου 2018

Η σημασία των ιταλικών εκλογών της 4ης Μαρτίου για την πορεία της ΕE

Οι επικείμενες εκλογές στην Ιταλία θα αποτελέσουν ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά γεγονότα για την Ε.Ε. το 2018. Κυρίαρχο χαρακτηριστικό των εκλογών είναι η δυσαρέσκεια των Ιταλών ψηφοφόρων με τους νυν κυβερνώντες και την κατάσταση της ιταλικής οικονομίας, παράγοντες που τους εξωθούν σε προσέλευση στις κάλπες της 4η Μαρτίου.1

Ο χρόνος διεξαγωγής των ιταλικών εκλογών κάθε άλλο παρά τυχαίος είναι, καθώς ο τέως Πρωθυπουργός MatteoRenziοδηγήθηκε σε παραίτηση το 2016 ύστερα από την αποτυχία υλοποίησης της μεταρρυθμιστικής του ατζέντας. Στη συνέχεια, τον Δεκέμβριο του 2016 τη διακυβέρνηση της χώρας ανέλαβε υπηρεσιακή κυβέρνηση. Ο PauloGentiloni, μέλος του κεντροαριστερού Δημοκρατικού Κόμματος του Renziκαι πρώην Υπουργός Εξωτερικών, ανέλαβε προσωρινά Πρωθυπουργός έως τη διενέργεια των εκλογών της 4η Μαρτίου.2

Όπως συμβαίνει σε αρκετά ευρωπαϊκά κράτη, έτσι και στην Ιταλία παρατηρείται άνοδος των αντισυστημικών πολιτικών δυνάμεων.3

Στην εκλογική αυτή κούρσα κατέρχονται με αξιώσεις τα ακόλουθα κόμματα:

-           Δημοκρατικό Κόμμα: Από τις εκλογές του 2013, το Δημοκρατικό Κόμμα κατάφερε να θεσπιστούν σημαντικές ρυθμίσεις στον τομέα της απασχόλησης, που συνέβαλαν στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην έναρξη προγράμματος ανακεφαλαιοποίησης των ιταλικών τραπεζών. Ωστόσο,η ρήξη κάποιων αριστερών μελών της παράταξης με τον Renziαποδυνάμωσε την προοπτική του για επάνοδο στο πρωθυπουργικό αξίωμα. Ο Renziπαραμένει ηγέτης του κόμματος, ωστόσο μερικοί παρατηρητές υποστηρίζουν ότι σε περίπτωση εκλογών με αβέβαιο αποτέλεσμα, ο Gentiloniθα αναδειχθεί εκ νέου επικεφαλής ενός ευρέος κυβερνητικού συνασπισμού ως λύση συμβιβασμού.4

-           Συνασπισμός Δεξιών Κομμάτων: ο πρώην Πρωθυπουργός SilvioBerlusconi, σε ηλικία 81 ετών επέστρεψε στην πολιτική σκηνή με το συνασπισμό δεξιών κομμάτων, όπου συμπεριλαμβάνεται η κεντροδεξιά ForzaItalia. Πιο ριζοσπαστική είναι η συμμαχική «Λίγκα του Βορρά», κόμμα αφοσιωμένο αρχικά στην κατάκτηση ανεξαρτησίας των βόρειων ιταλικών περιοχών. Ο ηγέτης του, MatteoSalvini, μετάλλαξε την ταυτότητα του κόμματος σε εθνικό με κύρια χαρακτηριστικά, την αντιμεταναστευτική στάση τον ευρωσκεπτικισμό.5

--          Κίνημα Πέντε Αστέρων: οι δημοσκοπήσεις αναδεικνύουν το Κίνημα των Πέντε Αστέρων ως δημοφιλέστερο κόμμα πριν από την επικείμενη εκλογική αναμέτρηση. Αποτελεί εκλεκτικό μείγμα ιδεολογιών και προσωπικοτήτων, συνδεόμενων χαλαρά από πνεύμα διαμαρτυρίας κατά του ιταλικού πολιτικού κατεστημένου, που θεωρείται διεφθαρμένο και ξεπερασμένο. Οι ηγέτες του συχνά επέκριναν τη συμμετοχή της Ιταλίας στο ευρώ και στους κανόνες του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, απαιτώντας την εφαρμογή αυστηρότερων πολιτικών στη μετανάστευση.6Τέλος τάσσονται υπέρ ενός μειωμένου ρόλου της Ιταλίας στο ΝΑΤΟ και στην άμεση παύση των κυρώσεων εις βάρος της Ρωσίας.7

Τα θέματα που κυριαρχούν στην πολιτική ατζέντα των υποψηφίων και που καλούνται να δώσουν λύσεις είναι:

ð  Η μεταναστευτική κρίση στην Ε.Ε. προκάλεσε τριγμούς στην ιταλική πολιτική σκηνή, καθώς η χώρα επωμίστηκε το βάρος των ροών μεταναστών και προσφύγων από την κοντινή Βόρεια Αφρική.8 Στην όξυνση του προβλήματος συνέβαλε και το κλείσιμο των συνόρων, όπου προέβησαν η Γαλλία, η Αυστρία και η Ελβετία.9Η Ιταλία απορρόφησε περισσότερους από 600.000 μετανάστες τα τελευταία 4 χρόνια, εκ των οποίων περισσότερες από 180.000 αφίξεις έλαβαν χώρα το 2016.10Tο 2017 παρατηρήθηκε αισθητή μείωση κατά 35% στον αριθμό των μεταναστών (120.000), μετά τις αμφιλεγόμενες προσπάθειες του Υπουργού Εσωτερικών, MarcoMinniti, του οποίου η σύναψη συμφωνιών με επίσημες και ανεπίσημες αρχές της Λιβύης επικρίθηκε σφοδρά από τους υποστηρικτές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.11 HE.Eπροσέφερε ελάχιστη βοήθεια στην αντιμετώπιση της κατάστασης. Ενώ οι Βρυξέλλες υπήρξαν πρόθυμες στη σύναψη συμφωνίας άνω των 6 δις. ευρώ με την Τουρκία για την αντιμετώπιση των ροών μεταναστών εξαιτίας των πολέμων στη Συρία και στην Υεμένη, η Ιταλία θεωρεί ότι έμεινε μόνη της στην αντιμετώπιση του προβλήματος.12 Γι’ αυτό, αρκετοί Ιταλοί ψηφοφόροι αισθάνονται πίεση και εγκατάλειψη από την Ε.Ε. Αυτό οδήγησε στην άνοδο του ευρωσκεπτικισμού, στην ενίσχυση ακροδεξιών κομμάτων που δεσμεύονται για καταστολή της μετανάστευσης.13

-       Η ιταλική οικονομία δέχθηκε ισχυρό πλήγμα από την οικονομική κρίση, σημειώνοντας συρρίκνωση κατά 9% περίπου το 2013. Επίσης υπέστη διπλή ύφεση μετά την επιβολή περικοπών στον προϋπολογισμό από τους ιθύνοντες, προκειμένου να συγκρατηθεί το τεράστιο χρέος της χώρας (2,8 τρισ. ευρώ περίπου και άνω του 130% του ΑΕΠ)14και είναι το δεύτερο μεγαλύτερο στην Ευρώπη μετά την Ελλάδα.15 Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το Νοέμβριο, το ιταλικό δημόσιο χρέος προκαλεί ανησυχία στην ευρωζώνη.16Η επιστροφή της Ιταλίας στην ανάκαμψη από το 2014 πραγματοποιείται με αργούς ρυθμούς, με την ανεργία να διατηρείται σε διψήφιο νούμερο.17Στις αρχές Ιανουαρίου, η ανεργία ανερχόταν στο 11%, ποσοστό μεγαλύτερο ακόμη από το μέσο ποσοστό ανεργίας του 8,7% στην ευρωζώνη. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ανεργία των νέων (33%) που αποτελεί έναν πολύ βασικό παράγοντα μετανάστευσης των νέων σε άλλες χώρες για εξεύρεση εργασίας και επιφέρει πλήγμα στην ανταγωνιστικότητα της χώρας.18 Αρκετοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η οικονομία χρειάζεται βαθύτερες μεταρρυθμίσεις για προώθηση προσλήψεων και επενδύσεων, ενώ Ιταλοί πολιτικοί θεωρούν ότι το ευρώ και οι κανόνες στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό δυσχεραίνουν την ανάκαμψη της οικονομίας. Επίσης εκφράζονται ανησυχίες ότι η συνεχιζόμενη χαμηλή ανάπτυξη ή άλλη ύφεση θα οδηγήσουν σε μια άλλη απειλητική για την ευρωζώνη κρίση χρέους.19

-       Το τραπεζικό σύστημα εξακολουθεί να παραμένει μείζον ζήτημα, καθώς στις ιταλικές τράπεζες υφίστανται οφειλές ληξιπρόθεσμων δανείων άνω των 220 δισ. ευρώ, γεγονός που έχει επιπτώσεις στην οικονομία και ειδικότερα στα θέματα δανεισμού και επενδύσεων. Η κυβέρνηση έχει δεχθεί σφοδρή κριτική για τις προσπάθειες διάσωσης κάποιων τραπεζών με χρήση δημόσιων πόρων - τόσο από την Ε.Ε, που επέβαλε κανόνες για την διάσωση τραπεζών όσο και από τα κόμματα αντιπολίτευσης που θεωρούν τη διάσωση τραπεζών ως σύμπτωμα της πολυετούς διαφθοράς στην Ιταλία. Ταυτόχρονα, αναλυτές διατείνονται ότι η Ιταλία βρίσκεται σε κίνδυνο ευρύτερης οικονομικής κρίσης, σε περίπτωση πτώχευσης τραπεζών. Ακόμα, εκφράζονται ανησυχίες ότι είναι πιθανή η εξάπλωση τέτοιας κρίσηςκαι σε άλλες αδύναμες ευρωπαϊκές τράπεζες.20

Το ιταλικό πολιτικό σύστημα προβλέπει την ύπαρξη Κοινοβουλίου απαρτιζόμενου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων (630 μέλη με πενταετή θητεία) και την Γερουσία της Δημοκρατίας (315 μέλη και πενταετή θητεία). Η κατανομή των εδρών γίνεται με τη μέθοδο d’Hondt.21

Η κείμενη νομοθεσία προβλέπει ότι απαραίτητη προϋπόθεση για την είσοδο στη Βουλή αποτελεί το κατώφλι του 3% των ψήφων. Σύμφωνα με τα ευρήματα της πιο πρόσφατης δημοσκόπησης από την Tecne, - δημοσιεύτηκε στο τέλος Ιανουαρίου - προβλέπεται ότι το όριο αυτό θα περάσουν τα κάτωθι κόμματα:22

-       Πρώτο θα έλθει το Κίνημα των Πέντε Αστέρων, με ποσοστό 27% του εκλογικού σώματος, σημειώνοντας νίκη έναντι του Δημοκρατικού Κόμματος, που θα έλθει δεύτερο με ποσοστό 22,2%.

-       Tρίτη ακολουθεί η ForzaItalia(18,3%)

-       Και στις επόμενες θέσεις η Λίγκα του Βορρά (12,8%) και τα Αδέρφια της Ιταλίας (5,1%).

Όπως διαφαίνεται από τα παραπάνω, δεν είναι εφικτή η επίτευξη απόλυτης πλειοψηφίας (απαιτείται 40% των ψήφων).23

Καθώς οι δημοσκοπήσεις δεν προβλέπουν επίτευξη απόλυτης πλειοψηφίας και κατ’ επέκταση σχηματισμού αυτοδύναμης κυβέρνησης, τα κόμματα θα χρειαστεί να καταφύγουν σε μετεκλογικές συμμαχίες. Τα σενάρια που προβλέπουν οι διάφορες δημοσκοπήσεις είναι:24

-       Συμμαχία κομμάτων δεξιάς πτέρυγας (Forzad’ Italia, LegaNord&Fratellid’ Italia). Το σενάριο αυτό συγκεντρώνει πιθανότητες 85%.

-       Συνεργασία κλίνουσα προς τα αριστερά (Δημοκρατικό Κόμμα & Αριστερά Κόμματα), με πιθανότητες 40%.

-       Σύμπραξη Λαϊκιστικών κομμάτων (Κίνημα Πέντε Αστέρων και Αριστερά Κόμματα), με πιθανότητες 60%.

-       Διατήρηση του ισχύοντος statusquo(ForzaItaliaκαι Δημοκρατικό Κόμμα), με πιθανότητες 70%.

Τέλος, προβλέπεται ότι η αποχή θα κινηθεί περίπου στο 34%.25

 

Βίκυ Μανιάτη

 

Παραπομπές

1.     https://www.forbes.com/sites/stratfor/2018/01/23/europe-braces-for-the-next-italian-election

2.,3.,4.,5.&6.https://www.cfr.org/backgrounder/what-know-about-italys-2018-elections

7.https://www.politico.eu/article/italian-election-march-4-four-reasons-why-europeans-should-worry-about-Italy

8.https://www.cfr.org/backgrounder/what-know-about-italys-2018-elections

9.https://www.counterpunch.org/2018/02/23/immigration-and-the-italian-elections

10.https://www.cfr.org/backgrounder/what-know-about-italys-2018-elections

11.https://www.politico.eu/article/italian-election-march-4-four-reasons-why-europeans-should-worry-about-Italy

12.https://www.counterpunch.org/2018/02/23/immigration-and-the-italian-elections

13.&14. https://www.cfr.org/backgrounder/what-know-about-italys-2018-elections

15.https://www.theglobeandmail.com/news/world/why-europe-will-be-closely-watching-italy’s-election

16.https://www.politico,eu/article/italian-election-march-4-four-reasons-why-europeans-should-worry-about-Italy

17.https://www.cfr.org/backgrounder/what-know-about-italys-2018-elections

18.https://www.theglobeandmail.com/news/world/why-europe-will-be-closely-watching-italy’s-election

19.& 20.https://www.cfr.org/backgrounder/what-know-about-italys-2018-elections

21.,22.&23.Fondation Robert Schuman, European Elections Monitor, General elections in Italy 04th March 2018

24.https://globalriskinsights.com/2018/01-year-ahead-four-scenarios-italys-legislative-elections-in-2018

25.https://blogs.lse.ac.uk/europpblog/2018/01/30/the-stakes-are-high-for-the-italian-election-but-Italy-is-not-about-to-leave-the-euro 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

email