Ημ/νια δημοσίευσης: Κυριακή, 24 Φεβρουαρίου 2019

Συμπεράσματα από τη Βελούδινη Επανάσταση της Αρμενίας

Ο Απρίλιος και ο Μάιος του 2018 ήταν οι μήνες που η Αρμενία έγραψε τη δική της «βελούδινη επανάσταση», οδηγώντας στην παραίτηση του επί δέκα χρόνια πρωθυπουργού SerzhSargsyanκαι στην ανάδειξη του λαοφιλή NikolPashinyan. Η αρχή της ιστορικής αυτής ανατροπής εντοπίζεται τον Δεκέμβριο του 2015 όπου η κυβέρνηση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος είχε διεξάγει δημοψήφισμα για την αναθεώρηση του Συντάγματος, μετατρέποντας το πολίτευμα από ημι-προεδρική δημοκρατία σε κοινοβουλευτική δημοκρατία με ισχύ από τον Απρίλιο του 2018, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα στον Sargsyanνα θέσει για τρίτη συνεχόμενη φορά υποψηφιότητα. Το δημοψήφισμα είχε κατηγορηθεί ανοιχτά από την αντιπολίτευση και από την κοινή γνώμη για μαζικές περιπτώσεις βίας, πίεσης και εξαγοράς ψήφων. Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (PACE) έθιξε παρόμοιες ανησυχίες σχετικά με την ψηφοφορία, σημειώνοντας ότι ενώ το αποτέλεσμα ήταν 66,2% υπερ της αλλαγής, η χαμηλή προσέλευση (50%) αντανακλά το γεγονός ότι το δημοψήφισμα καθοδηγείται από πολιτικά συμφέροντα αντί των αναγκών του αρμενικού λαού.[1]

 

 Το ενδεχόμενο της τρίτης σε σειρά πενταετούς θητείας του SerzhSargsyan, πυροδότησε μια σειρά από διαδηλώσεις και πορείες, αρχής γενομένης αυτής του ίδιου του NikolPashinyan, αρχηγού του κόμματος Πολιτικό Συμβόλαιο ( Civil Contract ) το Μάρτιο του 2018. Ο  Pashinyanπεριόδευσε από διάφορες αρμενικές πόλεις όπως το Βανατζόρ, το Ντιλιτζάν και το Ραζντάν, καταλήγοντας στις 13 Απριλίου στο Γιερεβάν καλώντας τους αρμένιους πολίτες σε πορείες και διαδηλώσεις. Οι διαδηλώσεις αυτές ήταν παρατεταμένες και ειρηνικές, εκφράζοντας ένα συνολικό αίσθημα ανάγκης κοινωνικού και πολιτικού μετασχηματισμού με αποκορύφωμα την παραίτηση του πρωθυπουργού στις 23 Απριλίου[2] και την ανάληψη καθήκοντος από τον πρώην πρωθυπουργό και μέλος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος KarenKarapetyan. Παρά την παραίτηση, οι διαδηλώσεις συνεχιστήκαν έπειτα από το επίμονο κάλεσμα του Pashinyan, με σκοπό την εκλογή νέου πρωθυπουργού και τη διάλυση της ισχύουσας κυβέρνησης. Την 1ηΜαΐου, η Βουλή προχώρησε σε ψήφιση νέου πρωθυπουργού, με το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα – το οποίο κατείχε ακόμα την πλειοψηφία των βουλευτών – να εμποδίζει την εκλογή του Pashinyan. Κατά τη διάρκεια των επόμενων ημερών οι διαδηλώσεις εντάθηκαν, με πάνω από 150,000 αρμένιους να μαζεύονται στους δρόμους του Γιερεβάν και άλλων πόλεων, ενώ παράλληλα ο κύριος δρόμος πρόσβασης προς το αεροδρόμιο είχε κλείσει και χιλιάδες εργάτες και επιχειρήσεις είχαν προβεί σε μαζικές απεργίες.[3]

 

Η συσσωρευμένη λαϊκή οργή τελικά κατάφερε το επιθυμητό αποτέλεσμα, αφού στις 8 Μαϊου το Κοινοβούλιο υπερψήφισε τον λαοφιλή πολιτικό, ως πρωθυπουργό της Αρμενίας. Στο Κοινοβούλιο ωστόσο εξακολουθούσε να πλειοψηφεί το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, αποτρέποντας το νεο πρωθυπουργό από την ψήφιση μεταρρυθμίσεων. Στις 16 Οκτωβρίου ο Pashinyanανακοίνωσε σε ζωντανή μετάδοση στην κρατική τηλεόραση την παραίτηση του, ανοίγοντας έτσι το δρόμο σε άμεσες κοινοβουλευτικές εκλογές.[4]Στόχος, σύμφωνα με τον ίδιο ήταν  να «φέρει σε πέρας τη μη βίαιη, βελούδινη επανάσταση των αρμένιων με τη διεξαγωγή πρόωρων κοινοβουλευτικών εκλογών και την επιστροφή ολόκληρης της εξουσίας στον λαό.»[5]Οι βουλευτικές εκλογές της Αρμενίας διεξήχθησαν στις 9 Δεκεμβρίου του 2018 κερδίζοντας στη συμμαχία του Pashinyan88 από τις 132 βουλευτικές έδρες.[6]

Η σημασία της πολιτικής αυτής διαδικασίας στην Αρμενία βρίσκεται στην επιβεβαίωση δυναμικής των κοινωνικών κινημάτων, καθιστώντας εφικτή την αλλαγή των πολιτικών δομών. Οι αρμένιοι απέδειξαν ότι το συλλογικό συμφέρον είναι ικανό να υπερβεί την ριζωμένη πολιτική εξουσία, διαλύοντας το συντηρητικό Ρεπουμπλικανικοό Κόμμα γνωστό για τη διαφθρορά και τη στήριξη των οικονομικών συμφερόντων της αρμένικης ολιγαρχίας. Σε μετα-σοβιετικές χώρες με εξασθενημένη οικονομία[7], όπως η Αρμενία, το δημοκρατικό κίνημα έχει πάντα κοινωνικές διεκδικήσεις, αφού οι πολίτες απαιτούν εργασία, υψηλότερα εισοδήματα και πολιτικές ελευθερίες. Οι μαζικές διαμαρτυρίες είναι ένδειξη συσσωρευμένης οργής και ανοίγουν ένα νέο κεφάλαιο στην Εγγύς και τη Μέση Ανατολή. Η αρμενική Βελούδινη Επανάσταση απέδειξε ότι η νίκη είναι εφικτή. Δεν είναι δυνατό, να μη συσχετίσουμε τα γεγονότα στην Αρμενία με την Αραβική Άνοιξη και την ανατροπή του Μπεν Άλι και του Χόσνι Μουμπάρακ στην Τυνησία και την Αίγυπτο. Όπως αναφέρει και ο Crossley, τα κινήματα είναι φορείς κοινωνικών μεταβολών και συγχρόνως αποτελούν εκφράσεις των διαδικασιών μεταβολής εντός της κοινωνίας. Τα κινήματα αυτά καθαυτά είναι εκδηλώσεις κοινωνικής μεταβολής (Crossley2002: 9).[8] Δε μπορούμε λοιπόν παρά να αναμένουμε τον τρόπο διαχείρησης της νεοσύστατης κυβέρνησης των εσωετερικών υποθέσεων αλλά και των διεθνών ζητημάτων της Αρμεν όπως οι σχέσεις με την Ρωσία και οι αρμενο-αζερικές σχέσεις με κεντρικό σημείο τη διευθέτηση της περιοχής Ναγκόρνο Καραμπάχ που ταλανίζει τις σχέσεις της Αρμενίας -Αζερμπαϊτζάν εδώ και δεκαετείες.


Άννα Μέριανου



[1]http://assembly.coe.int/nw/xml/News/News-View-EN.asp?newsid=5932&lang=2&cat=31

[2]http://www.primeminister.am/en/press-release/item/2018/04/23/Prime-Minister-Serzh-Sargsyans-statement/

[3]https://www.washingtonpost.com/world/europe/armenias-pro-democracy-movement-defiant-in-face-of-parliamentrejection/2018/05/02/dbb57c0a4de711e884a0458a1aa9ac0a_story.html?noredirect=on&utm_term=.3e270394b9eb

[4]http://www.amna.gr/home/article/301825/O-prothupourgos-Nikol-Pasinian-anakoinose-tin-paraitisi-tou-gia-tin-prokiruxi-prooron-eklogon

[5]https://www.aljazeera.com/news/2018/10/armenia-pm-nikol-pashinyan-resigns-order-hold-early-vote-181016161017415.html

[6]https://news.am/eng/news/486541.html

[7]https://www.adb.org/countries/armenia/poverty

[8]Crossley, N. (2002). Making Sense Of Social Movements. Open University Press.

email