Ημ/νια δημοσίευσης: Πέμπτη, 21 Φεβρουαρίου 2019

Ευρωπαϊκή Σοσιαλδημοκρατία: Υπαρξιακή κρίση μέσα σε περιβάλλον Παγκοσμιοποίησης

Η εφαρμοσθείσα και ακόμα εφαρμοζόμενη πολιτική ανέτρεψε καταστάσεις δεκαετιών, με την κυριαρχία του νεοφιλελεύθερου μοντέλου. Κατακτήσεις των οποίων η ρίζα ανάγεται στον 19ο αιώνα . Κυρίαρχος πολιτικός εκφραστής αυτών των εργασιακών κατακτήσεων υπήρξε η σοσιαλδημοκρατία με κύριο όχημα το SPD στη Γερμανία και τα σκανδιναβικά σοσιαλιστικά κόμματα. Μια πιο ψύχραιμη αποτίμηση και θεώρηση των πραγμάτων εντοπίζει τις απαρχές της κρίσης στην δεκαετία  του ’70 με κύρια εφαρμογή της την Μεγάλη Βρετανία. Η αποβιομηχανοποίηση και η ανεργία οδήγησαν στην πολιτική κυριαρχία της Margaret Thatcher και στην εφαρμογή για πρώτη ίσως φορά στη μεταπολεμική Ευρώπη καθαρά ‘’νεοφιλελεύθερων’’ πολιτικών. Η Margaret Thatcher πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας τη δεκαετία του ’80 είχε διατυπώσει την άποψη ότι ‘’Δεν υπάρχουν κοινωνίες παρά μόνο άτομα’’. Η Παγκόσμια νεοφιλελεύθερη σχέση  υιοθέτησε την άποψη ‘’ TINA ‘’ (There is no alternative).

Αυτές οι πολιτικές διέρρηξαν τον κοινωνικό ιστό και αποδόμησαν σε μεγάλο βαθμό τις δομές του κοινωνικού κράτους. Ήταν πλέον έτοιμο το έδαφος να την διαδεχθεί το σοσιαλιστής Tony Blair. Ήταν η πρώτη φορά που συνεχίστηκαν να εφαρμόζονται νεοφιλελεύθερες πολιτικές υπό την << επίβλεψη >> ενός σοσιαλιστικού κόμματος. Ο Tony Blair με την πολιτική του τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό τομέα ( Πόλεμος στο Ιράκ) προλείανε το έδαφος της διολίσθησης της σοσιαλδημοκρατίας στις νόρμες του << νεοφιλελεύθερου ορθολογισμού>> .  

Νομοτελειακά όμως επέρχεται η ‘’Νέμεσις’’ . Τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα καταποντίστηκαν  εκλογικά. Στην Ελλάδα το άλλοτε κραταιό ΠΑΣΟΚ εξαϋλώθηκε εκλογικά όταν υιοθέτησε άκριτα και χωρίς δόση αυτοκριτικής όλες τις εκ των έξω επιβαλλόμενες  οικονομικές θεωρίες.  Επινοήθηκε δε και ο πολιτικός όρος <<Pasokification>> ο οποίος αποτυπώνει ανάγλυφα την βαθιά υπαρξιακή κρίση της σοσιαλδημοκρατίας. Στην Ολλανδία το σοσιαλιστικό κόμμα του κυρίου Dijsselbloem καταβαραθρώθηκε.  Στην Αυστρία το άλλοτε κραταιό σοσιαλιστικό κόμμα του Bruno  Kreisky έφτασε σε μονοψήφια ποσοστά. Στη Γαλλία συνέβη το ίδιο. Το σοσιαλιστικό κόμμα του François Μitterand εξαφανίστηκε εκλογικά. Στην Ιταλία το Δημοκρατικό κόμμα απόγονος της πολιτικής και ριζοσπαστικής κληρονόμας του Tooliatti και του Berlinguer ηττήθηκε τόσο ιδεολογικά όσο και πολιτικά. Μοναδικό ανάχωμα σε αυτή την παρακμή υπήρξαν τα σοσιαλιστικά κόμματα της Ισπανίας και Πορτογαλίας τα οποία επέλεξαν τη συνεργασία με πιο ριζοσπαστικές αριστερές δυνάμεις. Αποτέλεσμα αυτής της ταύτισης και ιδεολογικής προσέγγισης είναι η διατήρηση των δυνάμεων τους και η αντοχή τους στην << επέλαση >> του νεοφιλελευθερισμού.

Γεννάται το βαθιά υπαρξιακό ερώτημα ‘’ Που εντοπίζονται οι αιτίες αυτής της καθολικής ήττας των σοσιαλιστικών ιδεών;’’ Κάποιοι όπως ο Γιώργος Καμίνης  ισχυρίζονται ότι << πρέπει να υπηρετούν διαχρονικές αξίες και όχι να υποκύπτουν σε βολικές πλειοψηφίες>>. (Παππάς, 2018)

Ο δημοσιογράφος Τάσος Παππάς κάνει λόγο για την σημασία της σοσιαλδημοκρατίας ως δημιουργός του κοινωνικού κράτους , του οριακού περιορισμού των κοινωνικών ανισοτήτων και της εργασιακής ασφάλειας . Ωστόσο η ίδια ξεθεμελίωσε αυτά της τα επιτεύγματα. (Παππάς, 2018)

Άλλοι εντοπίζουν την έλλειψη επικοινωνίας και ώσμωσης μεταξύ σοσιαλδημοκρατίας και ριζοσπαστικής Αριστεράς . Πιο συγκεκριμένα έχει παρατηρηθεί ότι η ριζοσπαστική Αριστερά διαφοροποιείται από την πολιτική της μήτρα ανάλογα την ιστορική συγκυρία , παρουσιάζοντας νέες στρατηγικές και διαφορετικές ιδεολογικές προσαρμογές , χωρίς ωστόσο να αποκλίνουν πλήρως. (Μπαλαμπανίδης, 2018)

Τελευταία συνεισφορά σε αυτή τη γόνιμη συζήτηση είναι η μελέτη του Γιώργου Σιακαντάρη ο οποίος θεωρεί ότι το πρόβλημα σχετίζεται με την θέση της Δημοκρατίας, η οποία σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία δεν μπορεί να υποστηριχθεί πλήρως και η έννοια της πολιτικής διευρύνεται. Καταλήγει ότι << καμία κοινωνική Δημοκρατία δεν μπορεί να υπάρξει εκεί όπου απουσιάζει πολιτική Δημοκρατία>>. (Σιακαντάρης, 2019)

Όλα αυτά όμως ίσχυαν στο πλαίσιο μιας εθνοκρατικής Δημοκρατίας. Στην εποχή της Παγκοσμιοποίησης υπάρχει πολιτική λογοδοσία για τις εφαρμοζόμενες πολιτικές; Θα ‘πρεπε λοιπόν η σύγχρονη σοσιαλδημοκρατία να αναλάβει πρωτοβουλίες σχετικά με ζητήματα λογοδοσίας των παγκόσμιων οργανισμών . Στην εποχή της Παγκοσμιοποίησης έχει ελαχιστοποιηθεί η πολιτική και συνάμα κοινωνική λογοδοσία. Αυτό είναι το στοίχημα της σύγχρονης κεντροαριστεράς αλλά και της κεντροδεξιάς. Να μετατοπίσουν τις κοινωνίες προς το κέντρο και όχι προς τα άκρα με δημοκρατικές αριστερές ή και ακόμα δεξιές πολιτικές. Άρα βρισκόμαστε στο κέντρο μιας γόνιμης διαδικασίας και ουσιαστικά στον επαναπροσδιορισμό της ίδιας της Δημοκρατίας.

Σε αυτόν τον προβληματισμό μπορεί να συμπεριληφθεί η θέση του Νίκου Μαρατζίδη ότι ‘’ Η Σοσιαλδημοκρατία είναι πλέον παρωχημένη . Απηχεί άλλον αιώνα και άλλες συνθήκες ζωής και εργασίας..’’. Η εποχή είναι πολύ γόνιμη για τέτοιους προβληματισμούς. Η εξέλιξη των πραγμάτων και η μοίρα της σοσιαλδημοκρατίας θα είναι καθοριστική για την πορεία της Ευρώπης τον 21ο αιώνα. (Μανδραβέλης, 2018)

Κατσώρα Ιωάννα


Βιβλιογραφία
Μανδραβέλης, Π. (2018). ΠΑΣΟΚ-ΣΥΡΙΖΑ: Βίοι παράλληλοι;. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ .
Μπαλαμπανίδης, Γ. (2018). Σοσιαλδημοκρατία και Ριζοσπαστική Αριστερά στην Ευρώπη της κρίσης: Στρατηγικές<<ανταγωνιστικής συμβίωσης>>. Θεσσαλονίκη.
Παππάς, Τ. (2018). Η Σοσιαλδημοκρατία θα πρέπει να έχει σταθερό μέτωπο κατά της Δεξιάς. Εφημερίδα των συντακτών .
Σιακαντάρης, Γ. (2019). Το πρωτείο της Δημοκρατίας- Σοσιαλδημοκρατία μετά την Σοσιαλδημοκρατία. ΤΟ ΒΗΜΑ .





 

email