Ημ/νια δημοσίευσης: Δευτέρα, 01 Απριλίου 2013

Επιφυλάξεις και προσδοκίες από την Επιτροπή Σοφών στην Ιταλία

Με μία κίνηση – έκπληξη ο Ιταλός Πρόεδρος Giorgio Napolitano προχώρησε στη σύσταση «Επιτροπής Σοφών» η οποία θα χωριστεί σε δύο θεματικές ομάδες με την μία να εξετάζει θεσμικά και ευρωπαϊκά ζητήματα και την άλλη οικονομικά, αποτελούμενη από 10 άτομα συνολικά τα οποία προέρχονται από διαφορετικούς επαγγελματικούς και πολιτικούς χώρους με τελικό στόχο μία συμβιβαστική πρόταση που θα διευκολύνει τον σχηματισμό κυβέρνησης. Στην Επιτροπή συμπεριλαμβάνονται άτομα που πρόσκεινται στο Δημοκρατικό Κόμμα του οποίου ηγείται ο Bersani και στο Λαό της Ελευθερίας του οποίου ηγείται ο Berlusconi, ενώ δεν υπάρχουν εκπρόσωποι του Κινήματος των 5 Αστέρων του Grillo.

Οι πρώτες αντιδράσεις κάνουν λόγο για μια de facto προεδροκεντρική στροφή του πολιτεύματος. Ο πρώην γραμματέας του Δημοκρατικού Κόμματος κάνει λόγο για «μία χρήσιμη λύση, η οποία μπορεί να βοηθήσει αλλά δεν μπορεί να αποτελέσει υποκατάστατο του Κοινοβουλίου αλλά και ούτε μπορεί να προσφέρει μία αποφασιστική λύση».

Ο Grillo με ανάρτηση στο blog του φαίνεται να υποστηρίζει σε πρώτη φάση την πρωτοβουλία του Προέδρου και να τη θεωρεί σύμφωνη με τις προτάσεις του Κινήματος των 5 Αστέρων καθώς αποφεύγεται ο σχηματισμός κυβέρνησης από τα κόμματα που ευθύνονται για την σημερινή κατάσταση στην Ιταλία. Με αυτό το σκεπτικό, χαιρετίζει την παραμονή της κυβέρνησης Monti και βρίσκει πιθανό τον σχηματισμό κυβέρνησης, που θα ασχοληθεί με τα πλέον σημαντικά και επίκαιρα θέματα, ενώ την χαρακτηρίζει ως την καλύτερη δυνατή λύση σε μία χώρα που το Κοινοβούλιό της στερείται κάθε αρχής και σημασίας. Ο Grillo επιμένει ότι η Επιτροπή πρέπει να δράσει με στόχο να αποκαταστήσει την κεντρική θέση που πρέπει να έχει το κοινοβούλιο, η οποία είναι και η πραγματική ανάγκη της χώρας.

Από την πλευρά του Berlusconi, φαίνεται να υπάρχει επιμονή στη θέση περί σχηματισμού ενός ευρύτερου κυβερνητικού συνασπισμού και η απόρριψη όποιας άλλης λύσης. Ο Γραμματέας του Κόμματος Angelino Alfano δήλωσε: «Είτε θα προκύψει κυβέρνηση μεγάλου συνασπισμού ή πάμε σε εκλογές αμέσως. Αν η πρωτοβουλία του Προέδρου καταλήξει στο πρώτο, έχει καλώς. Αν όχι, προχωράμε απευθείας σε κάλπες»

Οι κεντρώοι εμφανίζονται να συντάσσονται με την πρόταση του Προέδρου. Συγκεκριμένα, ο Giuliano Cazzola που ανήκει στον πολιτικό σχηματισμό «Επιλογή των Πολιτών» του Mario Monti, δηλώνει: « η λύση που προτάθηκε από τον Πρόεδρο ανταποκρίνεται στην ιδιαιτερότητα της κατάστασης στην οποία βρίσκεται η χώρα. Όσοι επικρίνουν την επιλογή αυτή θα πρέπει να μας πουν ποιες άλλες εναλλακτικές υπάρχουν. Θα ήταν σκόπιμο να είχε ανανεωθεί η κυβερνητική εντολή στον Mario Monti, ο οποίος κυβέρνησε καλά και είναι σίγουρα μία καλύτερη και πιο σοβαρή επιλογή από αυτή που πρότεινε ο Bersani. Σε ότι αφορά την επιλογή των ατόμων που συμμετέχουν στην Επιτροπή, είναι ενδεικτική ενός Κοινοβουλίου διαιρεμένου στο οποίο η μία πολιτική δύναμη ασκεί veto στις προτάσεις της άλλης. Επιπλέον, πώς μπορεί να ληφθεί σοβαρά υπόψιν ένα κοινοβούλιο γεμάτο υποστηρικτές του Grillo;»

Ο Πρόεδρος Napolitano διέψευσε τις φήμες που τον ήθελαν να παραιτείται ώστε να οδηγηθεί η χώρα ταχύτερα σε εκλογές. Με βάση το Σύνταγμα, κατά το τελευταίο εξάμηνο της θητείας του ο Πρόεδρος δεν έχει την δυνατότητα να προχωρήσει στην διάλυση του Κοινοβουλίου και να  προκηρύξει εκλογές. Αναλυτές θεωρούν ότι ακόμα και αν προκηρύσσονταν νέες εκλογές, με βάση τον ισχύοντα νόμο, τα αποτελέσματα που θα προέκυπταν θα οδηγούσαν εκ νέου σε αδιέξοδο. Ο Napolitano τονίζει ότι η υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον Mario Monti διατηρεί πλήρως την εξουσία μέχρι να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση. Ωστόσο, η κυβέρνηση Monti δεν είναι σε θέση να προωθήσει μεταρρυθμίσεις αναγκαίες για να αντιμετωπίσουν την ύφεση στην οποία βρίσκεται αυτή τη στιγμή η Ιταλία.

Στην περίπτωση που προκύψει κυβέρνηση έπειτα από τις εργασίες της «Επιτροπής Σοφών», αυτή θα κληθεί να δράσει υπό την εποπτεία του Προέδρου και θα βασιστεί κατ’ αρχής στην προσωπική εξουσία του. Λαμβάνοντας υπόψιν ότι η θητεία του λήγει σε έξι μήνες, η λύση που προτείνεται δεν φαίνεται βιώσιμη γιατί ο νέος Πρόεδρος ενδεχομένως δεν θα έχει το πολιτικό εκτόπισμα του Napolitano ο οποίος και παρείχε στην κυβέρνηση Monti την απαραίτητη στήριξη για την επιβίωσή της. Συνεπώς, ο νέος Πρόεδρος είτε θα αναλάβει την εποπτεία της νέας κυβέρνησης συνασπισμού που θα προκύψει είτε θα αναλάβει να οδηγήσει την χώρα σε νέες εκλογές. Ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις δύο μεγάλες πολιτικές δυνάμεις για τον επόμενο Πρόεδρο αναμένεται να πυροδοτήσει εκ νέου την ένταση ανάμεσά τους. Ήδη, ο Berlusconi θέτει ως προαπαιτούμενο την συμφωνία για το πρόσωπο του Προέδρου ως προαπαιτούμενο για να συμμετάσχει στον σχηματισμό κυβέρνησης.  Δεδομένης της πολιτικής αστάθειας που επικρατεί στην Ιταλία, ο Πρόεδρος μπορεί να παίξει έναν καθοριστικό ρόλο, όπως αποδεικνύεται από τις πρωτοβουλίες του Napolitano μετά την πτώση της κυβέρνησης Berlusconi το 2011, και επομένως και τα δύο κόμματα επιθυμούν να δουν στη θέση αυτή τον υποψήφιο της προτίμησής τους.

Οι προσπάθειες αυτές λαμβάνουν χώρα υπό την πίεση του χρόνου και των αγορών. Η πολιτική αστάθεια οδήγησε στην υποβάθμιση από τον οίκο αξιολόγησης Fitch και στην προειδοποίηση για μεγαλύτερα προβλήματα στην περίπτωση που το πολιτικό αδιέξοδο συνεχιστεί. Η Ιταλική οικονομία είναι η 3η μεγαλύτερη της Ευρώπης και έχει συρρικνωθεί κατά 0.9% το πρώτο τετράμηνο του 2012 σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο και αναμένεται αύξηση αυτού του ποσοστού.

Πηγές: CNN, Reuters , Bloomberg, Corriere della serra, La Repubblica

email