Ημ/νια δημοσίευσης: Τετάρτη, 17 Απριλίου 2013

Μετεκλογικές προκλήσεις για τον διάδοχο του Chavez

Ο Nicolas Maduro, διάδοχος του Chavez και προσωπική του επιλογή ανακηρύχθηκε νικητής των εκλογών στην Βενεζουέλα. Η μικρή διαφορά του από τον Henrique Capriles, μόλις 1,6% και ενώ οι δημοσκοπήσεις τον εμφάνιζαν να προηγείται με διψήφια ποσοστά, σηματοδοτεί τις δυσκολίες που ο ίδιος και η χώρα του θα αντιμετωπίσουν κατά τα επόμενα 6 χρόνια της προεδρικής του θητείας.


Σύμφωνα με τον ακαδημαϊκό Jean Ortiz, του Πανεπιστημίου Pau της Νότιας Γαλλίας, η πορεία που θα ακολουθήσει η χώρα είναι προδιαγεγραμμένη στο πρόγραμμα που εμφάνισε ο Chavez τον Ιούνιο του 2012 και θέτει 5 κύριους στόχους: διασφάλιση της ανεξαρτησίας της χώρας, σεβασμός στην εθνική της ακεραιότητα, διατήρηση του ρόλου της ως περιφερειακή δύναμη, συμμετοχή στη διαμόρφωση ενός πολυπολικού κόσμου και συνέχεια του σοσιαλισμού όπως αυτός διαμορφώθηκε από τον Chavez1. Πάρα ταύτα, η διακυβέρνηση της χώρας αποτελεί μία σημαντική πρόκληση για τον νέο πρόεδρο, στην οποία δεν είναι σίγουρο το ότι θα κατορθώσει να ανταποκριθεί, καθώς θα βρεθεί στη μέση αντιμαχόμενων πιέσεων: από τη μία της αντιπολίτευσης που κερδίζει συνεχώς έδαφος, από την άλλη της εσωκομματικής πίεσης.


Πράγματι, η θέση του Maduro εντός του κόμματος δεν είναι διασφαλισμένη. Δεν διαθέτει ισχυρό δίκτυο, ενώ την νομιμοποίηση της ηγεσίας του την αντλεί από το γεγονός ότι αποτέλεσε την επιλογή του ετοιμοθάνατου Chavez. O συνασπισμός των δυνάμεων που διατηρούνταν ενωμένος υπό την χαρισματική προσωπικότητα του Chavez αποτελείται από ομάδες που εκπροσωπούν διαφορετικά συμφέροντα και είναι αμφίβολο το αν θα κατορθώσει ο Maduro να τις διατηρήσει ενωμένες2. Το γεγονός ότι οι υπόλοιποι ανταγωνιστές του για την εξουσία είχαν υπονομευθεί επί Chavez του εξασφαλίζει μία χρονική περίοδο στην οποία μπορεί να επιχειρήσει να διαμορφώσει τους δικούς του εσωτερικούς μηχανισμούς, μέχρι οι αντίπαλοί του να οργανωθούν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα του ότι το πολιτικό του κεφάλαιο είναι σαφέστατα περιορισμένο είναι το ότι ξέσπασαν διαμαρτυρίες εναντίον του στην πολιτεία που γεννήθηκε ο Chavez.3


Η μικρή διαφορά ανάμεσα στους δύο προεδρικούς υποψηφίους στερεί από τον Maduro την νομιμοποίηση εκείνη που θα του επέτρεπε, έχοντας ισχυροποιήσει τη θέση του στο κόμμα και έχοντας αναδειχθεί αδιαμφισβήτητος ηγέτης και άξιος συνεχιστής του Chavez, να προβεί στην προώθηση μεταρρυθμίσεων για να αντιμετωπίσει τα δομικά προβλήματα της χώρας4. Ένα από αυτά τα προβλήματα είναι η καταπολέμηση της εγκληματικότητας και η αποκατάσταση της ασφάλειας. Η χώρα κατατάσσεται ως η 5η πιο βίαιη χώρα παγκοσμίως, με τα στοιχεία να καταγράφουν 16.000 δολοφονίες και 1.000 απαγωγές μέσα στο 2012.
Σε οικονομικό επίπεδο, ο πρόεδρος θα πρέπει να αντιμετωπίσει τα υψηλά ποσοστά πληθωρισμού, εξωτερικού δανεισμού, των υποδομών υπό κατάρρευση και ελλείψεων σε βασικά καταναλωτικά αγαθά, τις διακοπές στην παροχή ρεύματος που o Chavez απέδιδε σε προσπάθειες υπονόμευσής του υποκινούμενες από τους πολιτικούς του αντιπάλους.


Η οικονομία της Βενεζουέλας σε μεγάλο βαθμό στηρίζεται και χρηματοδοτείται από την βιομηχανία πετρελαίου. Τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου δαπανώνται για την χρηματοδότηση κοινωνικών προγραμμάτων (εκπαιδευτικά, κατασκευαστικά). Αν και τα προγράμματα αυτά έχουν συμβάλλει σημαντικά στην πτώση του επιπέδου φτώχειας(από 40% σε 27%) και αναλφαβητισμού, δεν αποφέρουν βραχυπρόθεσμα οικονομικά οφέλη, ελλείψει συγκεκριμένων πολιτικών απασχόλησης και στρατηγικών επενδύσεων.


Παράλληλα, η εξάρτηση της οικονομίας της χώρας αποκλειστικά από τα έσοδα του πετρελαίου την αφήνει έκθετη στις μεταβολές της τιμής του. Επιπλέον, το γεγονός ότι η Βενεζουέλα εξάγει το πετρέλαιό της σε χώρες της Λατινικής Αμερικής επί πιστώσει της προσθέτει ένα ακόμη πρόβλημα, αυτό της ρευστότητας. Το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας αγγίζει τα 70 δις δολάρια (22% του ΑΕΠ της), ο πληθωρισμός αγγίζει το 30%. Είναι πιθανό ο νέος πρόεδρος να προβεί σε εσωτερική υποτίμηση του εθνικού νομίσματος, γεγονός που θα επηρεάσει τις συνθήκες διαβίωσης μεγάλου μέρους του πληθυσμού τη στιγμή που νέα έσοδα από το πετρέλαιο δεν αναμένονται.
Σε ό,τι αφορά τις διεθνείς σχέσεις της χώρας, ο Maduro εμφανίζεται πιο διαλλακτικός και μετριοπαθής, έτοιμος να προβεί σε κινήσεις επαναπροσέγγισης με τις ΗΠΑ, ουσιαστικά ανατρέποντας την πολιτική του Chavez που τον είχε οδηγήσει στην στενή σύνδεσή του με την Κίνα. 5Ωστόσο, για άλλη μία φορά η μικρή διαφορά που του εξασφάλισε την εκλογική νίκη και τα σοβαρά εσωτερικά προβλήματα, είναι αμφίβολο ότι θα του επιτρέψουν σοβαρές αλλαγές στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής.

 

Επιμέλεια Χριστιάννα Λιούντρη

 

(1) Familiar fights await Maduro in Post- Chavez Venezuela, France 24, 15/04/2013, http://www.france24.com/en/20130415-venezuela-nicolas-maduro-president-challenges-recount-crime-corruption

(2) Nicolas Maduro: how can he build on the Cahvez legacy, The Guardian, 15/04/2013, http://www.guardian.co.uk/world/2013/apr/15/nicolas-maduro-hugo-chavez

(3) Chavez heir begins 6-year term with half of Venezuela against him and rising tensions, The Washington Post, 16/04/2013, http://www.washingtonpost.com/world/the_americas/maduro-certified-as-election-winner-as-anti-government-protests-erupt-in-polarized-venezuela/2013/04/15/bec2f686-a644-11e2-9e1c-bb0fb0c2edd9_story.htm

(4) Με βάση τα στοιχεία που παρατίθενται στην ανάλυση : Viewpoints: What will be the top challenges for the next Venezuelan administration?, Americas Society/Council of the Americas, 08/05/2013, http://www.as-coa.org/articles/viewpoints-what-will-top-challenge-be-next-venezuelan-administration

(5) Analysis: Venezuela's Maduro faces tricky post-Chavez panorama, Reuters, 08/05/2013, http://www.reuters.com/article/2013/04/08/us-venezuela-election-maduro-idUSBRE9370PZ20130408

 

email