Ημ/νια δημοσίευσης: Τετάρτη, 24 Απριλίου 2013

Σώζεται το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Μοντέλο με μεγαλύτερη ενοποίηση;

Του Daniel Gros, διευθυντή του Center for European Policy Studies

 
     Στις συνεστιάσεις της ευρωπαϊκής ελίτ ακούει κανείς την άποψη πως στην εποχή της παγκοσμιοποίησης η Ευρώπη προκειμένου να σώσει το κοινωνικό της μοντέλο, χρειάζεται περισσότερη Ευρώπη. Θιασώτες αυτής της άποψης είναι τόσο ο Barroso, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και ο Herman van Rompuy πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
 
Η κοινή οικονομική διακυβέρνηση όμως δεν είναι πανάκεια. Ασφαλώς η παγκοσμιοποίηση δημιουργεί προκλήσεις, αλλά το πόση περαιτέρω ενοποίηση χρειάζεται η Ευρώπη δεν είναι σαφές. Μάλιστα δεν είναι καν ξεκάθαρο πιο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Μοντέλο πρέπει να σωθεί, αφού υπάρχουν τεράστιες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών τόσο ως προς το μέγεθος του δημοσίου τομέα, όσο στην ευελιξία των αγορών και σχεδόν κάθε οικονομικοκοινωνικού δείκτη που κάποιος μπορεί να σκεφθεί. Ως κοινές αξίες θεωρούνται συνήθως η ισότητα αλλά και το ισχυρό κοινωνικό κράτος πρόνοιας.
 
     Κανένα από τα μεγάλα προβλήματα της Ευρώπης δεν βρίσκει απαντήσεις μέσα από μια μεγαλύτερη ενοποίηση, ούτε το θέμα της γήρανσης, ούτε όμως και ο μικρός ρυθμός ανάπτυξης. Το θέμα για παράδειγμα της γήρανσης είναι θέμα που δεν επηρεάζεται από την κεντρική πολιτική αλλά από την εθνική και κοινωνική πολιτική. Είναι κατανοητό γιατί οι ευρωπαίοι ηγέτες μιλούν τόσο για την παγκοσμιοποίηση όταν το ΑΕΠ της ΕΕ στηρίζεται σε ποσοστό 20% στις εξαγωγές σε αναδυόμενες αγορές όπως η Κίνα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό των Η.Π.Α. είναι μόλις 12%. Έτσι, η ΕΕ ενώ έχει εμπορικό έλλειμμα προς την Κίνα, την ίδια στιγμή εξάγει στην ίδια περισσότερο και από τις ΗΠΑ. Άρα δεν μπορούμε να πούμε ότι ισχύει η άποψη κάποιων οικονομολόγων που λεν πως οι οικονομικές δυνάμεις είναι πιο σημαντικές ως ανταγωνίστριες παρά ως πελάτες. Ακόμα και αν κάποιος υποθέσει ότι η παγκοσμιοποίηση είναι απειλή για το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια για περαιτέρω ολοκλήρωση, αφού η εμπορική πολιτική είναι ήδη πλήρως ενοποιημένη στην ΕΕ. Σε κάθε περίπτωση η ΕΕ έχει συμβάλει εποικοδομητικά στην απελευθέρωση του εμπορίου παγκοσμίως.
 
     Η Ευρώπη βοηθά στο να μείνουν ανοιχτές οι παγκόσμιες αγορές και αυτό βοηθά την ΕΕ να κρατήσει τα μερίδιά της στην αγορά, παρά την απώλεια εδάφους από χώρες όπως η Κίνα, ενώ βρίσκεται σε καλύτερη θέση από αναπτυγμένες οικονομίες όπως οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία. Αυτό το βλέπουμε και στον τομέα των υπηρεσιών παρά την αργή αύξηση της παραγωγικότητας στην ΕΕ. Έπειτα οι καλές επιδόσεις στο εμπόριο επιτεύχθηκαν στην ΕΕ μέσα από μια πολύ μικρότερη αύξηση στην ανισότητα των μισθών σε σχέση με τις ΗΠΑ. Τα διάφορα κοινωνικά μοντέλα της ΕΕ έγιναν έτσι ισχυρά κυρίως λόγω του ανύπαρκτου κεντρικού σχεδιασμού των Βρυξελλών. Κάθε μέλος της ΕΕ έχει τον τρόπο του γνωρίζοντας ότι δεν μπορεί να αλλάξει του κανόνες του παιχνιδιού προς όφελός του. 
 
     Το κλειδί για την διατήρηση του κοινωνικού μοντέλου είναι η αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης. Το πόση Ευρώπη χρειαζόμαστε είναι δύσκολο να το πούμε. Τα εμπόδια για την ανάπτυξη είναι γνωστά εδώ και καιρό και ακόμα παραμένουν. Δεν είναι εύκολο πολιτικά να δημιουργήσεις ανάπτυξη, αλλιώς θα είχε ήδη γίνει. Επιπλέον οι πολιτικοί αναλυτές έχουν την τάση να κατηγορούν για όλα τις Βρυξέλλες, δημιουργώντας έτσι την εντύπωση πως αν η οικονομία ελέγχονταν εκτός Βρυξελλών θα ήταν καλύτερη. Μιλούν κεντρικά για περισσότερη Ευρώπη αλλά εμμέσως απεικονίζεται ως εμπόδιο για την ανάπτυξη. Αυτή η διγλωσσία εκ μέρους των εθνικών πολιτικών ελίτ γίνεται αντιληπτή από τους ψηφοφόρους και έτσι τα ποσοστά εμπιστοσύνης και των εθνικών κυβερνήσεων και των θεσμών της ΕΕ πέφτουν. Η άποψη ότι η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερη ενοποίηση έχει από καιρού χάσει την αξιοπιστία της καθώς φαίνεται πως για τις εθνικές κυβερνήσεις είναι η τελευταία τους επιλογή.   
 
 
email