Ημ/νια δημοσίευσης: Τρίτη, 27 Μαΐου 2014

Μια Ευρώπη που φοβάται την Ευρώπη

Στις εκλογές της Κυριακής καταγράφηκε σημαντική στροφή των ευρωπαίων ψηφοφόρων σε ευρωσκεπτικιστικά και ακροδεξιά κόμματα, των οποίων οι εκπρόσωποι, αθροιστικά, θα μπορούσαν να είναι η τρίτη μεγαλύτερη πολιτική δύναμη. 

Η «ευρωαδιαφορία» όσων παραδοσιακά στηρίζουν την ιδέα της Ένωσης, η απογοήτευση από τον τρόπο διαχείρισης της οικονομικής κρίσης, σε συνδυασμό με μια σειρά από εντελώς διαφορετικά εθνικά κριτήρια δημιούργησαν ένα ετερόκλητο μείγμα δυνάμεων εχθρικά διακείμενο στην Ευρώπη.

Παρά τις όποιες ελπίδες οι υποψήφιοι για την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν συνέβαλαν σε μεγαλύτερη προσέλευση του εκλογικού σώματος στις κάλπες καθώς το ποσοστό όσων ψήφισαν δεν μεταβλήθηκε σε σχέση με τις εκλογές του 2009 (43,1% κατά μέσο όρο).

Το νέο τοπίο στην Ευρώπη

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα παραμένει η κυρίαρχη πολιτική δύναμη στο επόμενο Ευρωκοινοβούλιο με 212 έδρες, αλλά υφίσταται μια σημαντική μείωση 61 εδρών σε σχέση με τις προηγούμενες εκλογές. Οι Σοσιαλιστές έρχονται δεύτεροι και λαμβάνουν 187 έδρες, 9 λιγότερες σε σχέση με το 2009. Οι Φιλελεύθεροι παραμένουν η τρίτη ομάδα με 72 ευρωβουλετές, 11 λιγότερους, ενώ οι Πράσινοι τέταρτοι με 55 ευρωβουλευτές, 2 λιγότερους. Συνολικά, οι τέσσερεις πιο μετριοπαθείς ομάδες εξασφαλίζουν 526 έδρες, έναντι 612 στο προηγούμενο ευρωκοινοβούλιο.

Διαιρεμένοι αλλά πολύ ενισχυμένοι

Σπάζοντας την ιστορική παράδοση που θέλει τη Γαλλία να αποτελεί πυλώνα της ευρωπαϊκής ενοποίησης, το αποτέλεσμα προκάλεσε έντονο προβληματισμό.  Είναι χαρακτηριστικό ότι για πρώτη φορά μια από τις ιδρυτικές χώρες της ΕΕ στέλνει στην πρώτη θέση ένα ευρωφοβικό κόμμα. Πρόκειται για μια σαφή και αποφασιστικής σημασίας άρνηση της ίδιας της ευρωπαϊκής ενοποίησης από το 24,96% όσων ψήφισαν Μαρίν Λεπέν την Κυριακή.

Το Εθνικό Μέτωπο της κατέγραψε ένα ιστορικό ποσοστό που το έφερε στην πρώτη θέση, εξασφαλίζοντας 24 από τις 74 έδρες της Γαλλίας στο Ευρωκοινοβούλιο.

Οι ευρωφοβικοί του Βρετανικού κόμματος της Ανεξαρτησίας  Ukip κατέγραψαν επίσης μια μεγαλειώδη επίδοση με 29% λαμβάνοντας 23 από τις 74 έδρες των βρετανών ευρωβουλευτών.

Στη Γερμανία, παρά το ότι οι συντηρητικοί της Αγγελας Μέρκελ CDU/CSU βγήκαν πρώτοι, για πρώτη φορά στην ιστορία του, το γερμανικό νεο-ναζιστικό κόμμα NPD έκανε την είσοδό του στο ευρωκοινοβούλιο, εξασφαλίζοντας 1% και μία έδρα, σύμφωνα με το νέο αναλογικό εκλογικό σύστημα που δεν υπάρχει εκλογικό όριο. Το αντιευρωπαϊκό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία AfD, εισήλθε στο ευρωκοινοβούλιο εξασφαλίζοντας περίπου το 7% των ψήφων.

Στην Αυστρία το κόμμα της άκρας δεξιάς FPO, κατέγραψε άνοδο κατά 5% σε σχέση με το 2009, εξασφαλίζει περί το 20% των ψήφων.

Στη Δανία, το Λαϊκό Κόμμα, με θέσεις κατά των μεταναστών, βρίσκεται στην πρώτη θέση με το 27% των ψήφων και 4 από τις 13 έδρες της χώρας.

Στην Πολωνία, το ευρωφοβικό Κογκρέσο της Νέας Δεξιάς εξασφαλίζει το 7,2% των ψήφων και μπορεί να στείλει 4 βουλευτές στο ευρωροκοινοβούλιο.

Στην Ουγγαρία, η υπερεθνικιστική άκρα δεξιά του Jobbik κατέλαβε τη δεύτερη θέση με 15% και τρεις έδρες.

Στην Ιταλία, το αντιευρωπαϊκό Κίνημα των Πέντε Αστέρων του Μπέπε Γκρίλο λαμβάνει ποσοστό 21%.

Είναι σαφές ότι όλες οι παραπάνω δυνάμεις δεν μπορούν να αθροιστούν καθώς είναι βαθιά διαιρεμένες σε κομβικά ζητήματα και πολλοί απ αυτούς είναι ακραίοι εθνικιστές για να συνεργασθούν μεταξύ τους. Ωστόσο η έλλειψη συνοχής τους δεν μπορεί να αγνοηθεί καθώς θα είναι ικανοί να προκαλέσουν σημαντικά εμπόδια στη λειτουργία του νέου κοινοβουλίου. 

 

Μόνη λύση η συνεργασία

Η επόμενη μέρα οδηγεί σ έναν μονόδρομο πολιτικής συνεργασίας μεταξύ των φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων. Το Λαϊκό Κόμμα θα αναγκαστεί (μάλλον όχι με πολύ μεγάλη δυσκολία) να προσεγγίσει περισσότερο τους Σοσιαλιστές, αλλά και τους Φιλελευθέρους, με πρώτο πεδίο συνεργασίας την ανάδειξη του νέου προέδρου του Κοινοβουλίου, της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Πολλοί εκτιμούν ότι θα υπάρξει ένα είδος διαμοιρασμού των κεντρικών θέσεων στο πλαίσιο μιας κεντρικής συνεργασίας έναντι των ευρωφοβικών δυνάμεων, τόσο της άκρας δεξιάς, όσο και της ριζοσπαστικής αριστεράς.

Η προσδοκία των αισιόδοξων στις Βρυξέλλες είναι ότι το εκλογικό αποτέλεσμα θα λειτουργήσει συσπειρωτικά για τις μετριοπαθείς δυνάμεις της Ευρώπης με στόχο τη μεγαλύτερη ομοσπονδοποίηση. Μια πιο λειτουργική και αποτελεσματική Ευρώπη θα μπορούσε να είναι μια Ευρώπη η οποία  ανταποκρίνεται καλύτερα στις προσδοκίες των πολιτών.

Ωστόσο από την άλλη πλευρά υπάρχει και η πλευρά όσων υποστηρίζουν ότι η διαδικασία της ενοποίησης πρέπει να «πάρει μια ανάσα» προκειμένου να αφουγκρασθεί η ευρωπαϊκή ηγεσία το μήνυμα του αποτελέσματος. Φυσικά πολλά θα εξαρτηθούν από τις εξελίξεις σε χώρες όπως η Βρετανία και το εάν θα προκηρυθχεί τελικώς το δημοψήφισμα για την έξοδο από την ΕΕ. Μια τέτοια απόφαση, σε συνέχεια του εκλογικού αποτελέσματος θα μπορούσε να καταφέρει ένα σημαντικό πλήγμα στο ευρωπαϊκό εγχείρημα.

Επίσης δεν θα πρέπει να παραγνωριστεί το γεγονός ότι θα καταγραφεί με βεβαιότητα ένας φαύλος κύκλος ευρωεπιφυλακτικότητας καθώς το αποτέλεσμα θα επηρεάσει τόσο τη ρητορική όσο και την ουσιαστική πολιτική κατεύθυνση σε εθνικό επίπεδο καθορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο θα ενεργούν οι ευρωπαίοι ηγέτες στο πλαίσιο της Ένωσης.  

Δηλαδή θα πρέπει να περιμένουμε μια πιο σκληρή στάση στο θέμα της μετανάστευσης, καθώς αναδείχθηκε ως βασική προτεραιότητα πολλών ευρωπαίων πολιτών σε τέτοιο βαθμό που δεν μπορεί να υποβαθμιστεί. Προφανής θα είναι και η επιβράδυνση των διαδικασιών διεύρυνσης της Ένωσης καθώς αποδείχθηκε ότι αν δεν μπορούν οι 28 να λύσουν τα υφιστάμενα προβλήματα τους, δεν είναι σε θέση να διαχειριστούν τις δυσκολίες που θα φέρουν οι Βαλκανικές χώρες ή η Ουκρανία.   

Σε κάθε περίπτωση η πολιτική πρωτοβουλία για το μέλλον της Ευρώπης ανήκει πλέον στην ηγεσία της, καθώς οι πολίτες έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου. Εξάλλου ποιος είπε ότι το εγχείρημα της ενοποίησης θα ήταν μια εύκολη διαδικασία; Ο JeanMonnetείχε πει προφητικά: «Η οικοδόμηση της Ευρώπης είναι μια ειρηνική επανάσταση που θα απαιτήσει χρόνο. Ωστόσο, τίποτα δεν είναι πιο επικίνδυνο από το να θεωρούμε τις δυσκολίες ως αποτυχίες». Απομένει να φανεί αν σήμερα υπάρχουν ευήκοα ώτα στην τοποθέτηση ενός ανθρώπου που θεμελίωσε την ιδέα της Ενωμένης Ευρώπης. 

Παναγιώτης Κακολύρης

Συντονιστής του Παρατηρητήριου Εκλογών www.electionsnet.org

 

 

 

email