Ημ/νια δημοσίευσης: Παρασκευή, 22 Φεβρουαρίου 2013

Το φαινόμενο Γκρίλο και η επανεμφάνιση Μπερλουσκόνι

 

Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Δημήτρης Δεληολάνης μιλά, από την Ρώμη, στον Παναγιώτη Κακολύρη και εξηγεί το προεκλογικό σκηνικό στην Ιταλία. Ερμηνεύει το φαινόμενο Γκρίλο και εξηγεί την επιστροφή Μπερλουσκόνι. Εντοπίζει τα αδύναμα σημεία των Μπερσάνι και Μόντι. 
 
Νομίζω ότι η έκπληξη αυτών των εκλογών είναι ο Γκρίλο και τα υψηλά ποσοτά που του δίνουν οι δημοσκοπήσεις. 
Ναι, ήταν αναμφισβήτητα μεγάλη έκπληξη, αν και μπορεί να εξηγηθεί. Υπάρχει ένα πανευρωπαϊκό κίνημα δυσαρέσκειας προς τους πολιτικούς και τη πολιτική. Στην Ιταλία έχει βάση αυτή η άποψη, καθώς στηρίζεται στην αντίληψη ότι οι πολιτικοί αποτελούν μια προνομιούχα επαγγελματική κάστα, η οποία χαρακτηρίζεται όχι μόνο από διαφθορά αλλά και από ανικανότητα να λύσει τα προβλήματα του κράτους. Άρα όλοι αυτοί -οι νέοι ιδιαίτερα που έχουν πολύ περισσότερους λόγους να είναι δυσαρεστημένοι-απευθύνονται στον Γκρίλο ο οποίος επιτίθεται κατά μέτωπο κατά της πολιτικής κάστας και θέλει να την καταστρέψει ολοκληρωτικά. Θα πρέπει να επισημάνω ότι δεν είναι ένα κίνημα αντιδημοκρατικό όπως η Χρυσή Αυγή για παράδειγμα στην Ελλάδα. Είναι ένα κίνημα το οποίο θέλει να αλλάξει ριζικά τους κανόνες της δημοκρατίας, το προς τα που όμως είναι το μεγάλο ερωτηματικό. Κανείς δεν το έχει καταλάβει.
 
 Παρακολουθώντας τις ομιλίες του δεν κατάφερα να εντοπίσω συγκεκριμένες προτάσεις. Δηλαδή λέει όχι στο πολιτικό κατεστημένο αλλά δεν αντιπροτείνει μια ρεαλιστική πολιτική εξόδου από την κρίση…
Μα κανένας δεν έχει καταλάβει τι προτείνει. Ας ελπίσουμε ότι με την εκλογή του,  διότι μιλάμε για σημαντική κοινοβουλευτική δύναμη στο νέο κοινοβούλιο, θα αναγκαστεί εκ των πραγμάτων να υιοθετήσει κάποιες συγκεκριμένες θέσεις. Θα πρέπει να στραφεί προς μια ξεκάθαρη κατεύθυνση. Να καταλάβουμε προς τα πού ακριβώς κινείται και τι λύσεις έχει να προτείνει για τη χώρα.  
 
Είναι πιθανό να λάβει μέρος σε έναν κυβερνητικό σχηματισμό;
Εγώ δεν θα το απέκλεια καθόλου να συμβεί αυτό. Γενικά δεν μπορούμε να αποκλείσουμε τίποτα με τον Γκρίλο. Δεν είναι απίθανο να συμμετάσχει σε μια κυβέρνηση συνεργασίας με τον Μπερσάνι.  Δεν μου φαίνεται τόσο απίθανο αυτό το ενδεχόμενο. Ειδικά αν λάβει κανείς υπόψιν του ότι μετά τις εκλογές, έχουμε ψηφοφορία για την ανάδειξη του Προέδρου της Δημοκρατίας, για την οποία χρειάζεται ενισχυμένη πλειοψηφία. Άρα θέλουν δεν θέλουν θα πρέπει να υπάρξει μια κάποια μορφή συνεργασίας. Αν δεν συμμετάσχει στην κυβέρνηση το Κίνημα των 5 Αστέρων, υπάρχει πιθανότητα να υπάρξουν εσωτερικές διαφοροποιήσεις. Αυτό δεν είναι κάτι ασυνήθιστο στην ιταλική πολιτική σκηνή. Έχουμε δει στο παρελθόν και περιπτώσεις που έδρες εξαγοράστηκαν. Είναι γνωστό ότι ο Μπερλουσκόνι στο προηγούμενο κοινοβούλιο εξαγόρασε μια σημαντική ομάδα βουλευτών, περίπου 40, από διάφορα κόμματα. Όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοικτά. 
 
Πάντως ακούγοντας την «αντιπολιτική» ρητορική του Γκρίλο, φαίνεται δύσκολο να υπάρξει μια συμμαχία με αυτό που ο ίδιος λέει "πολιτικό κατεστημένο" 
Ας ελπίσουμε ότι για το καλό των δημοκρατικών θεσμών να αρχίσει να συμπεριφέρεται με ένα πιο πολιτικό τρόπο. 
Οι νέοι πάντως στηρίζουν πολύ έντονα αυτήν την «αντιπολιτική» ρητορική. Υπάρχουν όμως και πιο μεγάλης ηλικίας ψηφοφόροι που έχουν δοκιμάσει την αριστερά και τη δεξιά, έχουν απογοητευτεί θέλουν να στείλουν ένα μήνυμα διαμαρτυρίας, αλλά ψάχνουν και για κάτι διαφορετικό. Δε νομίζω όμως ότι θέλουν απλώς να καταστραφεί το σύστημα. Θέλουν να δημιουργηθεί κάτι καινούργιο. Δεν θέλουν την πλήρη διάλυση. 
 
 
Σχετικά με τον Μπερλουσκόνι, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι πίστευαν ότι είχε κλείσει τον κύκλο του, μετά απ όλα αυτά τα σκάνδαλα και την κυβερνητική του πρακτική.
Και στην Ιταλία το νόμιζαν, αλλά είναι ξανά εδώ. Βεβαίως η εικόνα που έχει στα ΜΜΕ είναι πολύ πιο έντονη απ αυτή που έχει στην κοινωνία. Ας μην ξεχνάμε ότι τα ΜΜΕ ασχολούνται με τον Μπερλουσκόνι διότι κάνει show και ξέρει να τραβά την προσοχή και τη δημοσιότητα. Επίσης ο κόσμος τον ξέρει καλά και για αυτό τον προβάλλουν τα ΜΜΕ. Τον Μπερσάνι αντιθέτως δεν τον γνωρίζουν τόσο πολύ. Ωστόσο θέλω να επισημάνω ότι η δημοσκοπική ανάκαμψη του Μπερλουκσόνι δεν ήταν τόσο εντυπωσιακή όσο νομίζουν πολλοί. Μας προκαλεί εντύπωση, διότι χωρίς αυτόν το κόμμα του είχε πέσει στο 12%. Οπότε με τον Μπερλουσκόνι επανήλθαν (αν και λίγο χαμηλότερα) τα συνηθισμένα ποσοστά. Αυτός όμως είναι ο πυρήνας των παραδοσιακών ψηφοφόρων του. Ωστόσο μην περιμένετε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο μετεκλογικό σκηνικό. Μάλιστα κάποιες «μυστικές» δημοσκοπήσεις τον εμφανίζουν τρίτο, μετά τον Μπερσάνι και τον Γκρίλο. 
 
Το σενάριο που διακινείται είναι ότι μετά τις εκλογές θα υπάρξει μια κυβέρνηση των μετριοπαθών: Μπερσάνι και Μόντι. Πόσο βιώσιμη θα είναι μια τέτοια συμμαχία; 
Αυτό είναι το πραγματικό ερώτημα. Η φυσική κατάληξη του σεναρίου αυτού είναι μετά από περίπου δύο χρόνια, όταν θα έχουν ληφθεί κάποια απαραίτητα μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης και να μην κατρακυλήσει η Ιταλία, θα έχουμε ξανά εκλογές. Μοιάζει δηλαδή με την περίπτωση Πρόντι του 2006-8.
 
Πάντως φαίνεται ότι παρά την κρίση εμπιστοσύνης στους παραδοσιακούς πολιτικούς η τεχνοκρατική προσέγγιση του Μόντι δεν έπεισε τους ψηφοφόρους.
Μα γιατί να τους πείσει; Ήταν κι αυτός ένα μέρος του συστήματος, της «κάστας». Δεν είναι άνθρωπος που θα μπορούσε να έχει λαϊκό έρεισμα. Θεωρώ ότι ήταν λάθος το ότι κατέβηκε στις εκλογές. Τον πίεσαν πολύ οι Ευρωπαίοι που έβλεπαν την έξοδο του Μπερλουσκόνι. Φοβήθηκαν την «αντιμνημονιακή» του ρητορική και τον ώθησαν στην υποψηφιότητα. Ωστόσο δεν θα βγει κερδισμένος απ αυτές τις εκλογές. Το κύρος του έχει υποστεί μεγάλο τραύμα. Ως πολιτικός δεν έχει εμπειρία, δυσκολεύεται να ανταποκριθεί. Ο πολιτικός του λόγος δεν έχει απήχηση και οι απόπειρες που κάνει είναι λανθασμένες. Η προχθεσινή δήλωση του για τη Μέρκελ ήταν μια μεγάλη γκάφα που μπορεί να του στοιχίσει.
 
Η Ιταλία έχει μια πολυτάραχη πολιτική ιστορία. Αυτές οι εκλογές τι ιδιαίτερο χαρακτηριστικό έχουν; 
Θα πρέπει να ξέρετε ότι σπανίως οι Ιταλοί ψηφίζουν χειμώνα. Αυτές είναι χειμωνιάτικες εκλογές και έχουν αλλάξει οι προτεραιότητες των επιτελείων. Οι πλατείες έπαιξαν πολύ περιορισμένο ρόλο αυτή τη φορά. Μόνο ο Γκρίλο τις χρησιμοποίησε (μαζί φυσικά και με το διαδίκτυο). Οι υπόλοιποι υποψήφιοι επένδυσαν στην τηλεόραση, ιδιαίτερα ο Μπερλουσκόνι που είναι και προνομιακό του πεδίο. Τον Μόντι δεν τον βοήθησε καθόλου η τηλεοπτική του υπερέκθεση. Ο Μπερσάνι ήταν πάρα πολύ χαμηλών τόνων και κινδυνεύει να το πληρώσει με την απώλεια ενός κρίσιμου ποσοστού, σε σχέση με αυτό που ξεκίνησε. 
 
Τελικά τι προσδοκούν οι Ιταλοί απ αυτές τις εκλογές;
Περιμένουν να βγουν από την κρίση. Όχι μ' ένα θαύμα. Έχουμε ένα μνημονιακό και αντιμνημονιακό μέτωπο που όμως είναι διχασμένο. Ο σφόδρα αντιμνημονιακός Μπερλουσκόνι είναι δίπλα στον ήπια αντιμνημονιακό Μπερσάνι. Δεν θέλει απόλυτη ρήξη. Δεν θέλει σύγκρουση με τη Μέρκελ αλλά συνεννόηση με τον Ολάντ. Όλα περιστρέφονται γύρω από το πώς θα εφαρμοστεί η πολιτική λιτότητας, αν τα μέτρα Μόντι ήταν στη σωστή κατεύθυνση, αν η υπερφορολόγηση μπορεί να φέρει αποτέλεσμα.  
 
Ο Δημήτρης Δεληολάνης είναι δημοσιογράφος -ανταποκριτής της ΕΡΤ  στη Ρώμη και συγγραφέας. 
 
email