Ημ/νια δημοσίευσης: Δευτέρα, 04 Αυγούστου 2014

"Η προσπάθεια του Ερντογάν να κυβερνήσει ως πρόεδρος θα προκαλέσει μια συστημική και κοινωνική κρίση"

Ακαδημαϊκός, οικονομολόγος, δημοσιογράφος και συγγραφέας. Δεν είναι οι πολλές ιδιότητες του Μεχμέτ Αλτάν που τον καθιστούν μια ενδιαφέρουσα προσωπικότητα, αλλά ο θαρραλέος του λόγος κι η διεισδυτική του ματιά. Ενεργός πολίτης της Τουρκίας, έχει εκφράσει πολλές φορές δημοσίως τις πολιτικές του απόψεις.
 
«Η Τουρκία βρίσκεται υπό την απειλή μιας αυταρχικής πολιτικής αντίληψης του Ισλάμ. Η διερεύνηση των κατηγοριών διαφθοράς και δωροδοκίας εμποδίζεται παρανόμως με τη χρήση ωμής βίας. Η βεβήλωση των πιο θεμελιωδών νομικών κανόνων από την κυβέρνηση συνθέτει ένα απρόβλεπτο σκηνικό», σχολιάζει.
 
Μπορεί η κατάσταση να είναι ρευστή και μια εκτίμηση για το μέλλον να μοιάζει παρακινδυνευμένη, εντούτοις ο κύριος Αλτάν υποστηρίζει πως «εάν ο Ερντογάν νικήσει στις προεδρικές εκλογές από τον πρώτο γύρο, θα θέσει ρητά την πρόθεσή του να κυβερνήσει ως πρόεδρος, αλλά και ως πρωθυπουργός, δηλώνοντας, ταυτόχρονα, την επιθυμία του να μείνει αρχηγός του κόμματος, παρά την απουσία νόμιμου ερείσματος για κάτι τέτοιο». Δεδομένου ότι επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας, σύμφωνα με το τουρκικό σύνταγμα, είναι ο πρωθυπουργός, «η προσπάθεια του Ερντογάν να κυβερνήσει ως πρόεδρος, παραβιάζοντας ένα δικαίωμα που δεν έχει καμία νομική και συνταγματική βάση», το μόνο σίγουρο είναι ότι «θα δημιουργήσει μια συστημική και κοινωνική κρίση, η οποία θα επιδεινώσει περαιτέρω την ήδη χαοτική ατμόσφαιρα που επικρατεί».
 
Απόφοιτος του τμήματος Οικονομικών Σπουδών από το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης και κάτοχος μεταπτυχιακού και διδακτορικού διπλώματος από το Πανεπιστήμιο της Σορβόνης, ο Μεχμέτ Αλτάν δικαίως χαρακτηρίζεται ως επαΐων σε οικονομικά θέματα. Επομένως, δικαιούται να κρίνει την οικονομική πολιτική του κυβερνώντος κόμματος. «Το AKP είναι πολύ επιτυχημένο σε όρους δημόσιας οικονομίας. Απλώς, αντί να επιλύει τα σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα, προβάλλει τα δημόσια έργα με αποτέλεσμα αρκετά από αυτά τα προβλήματα να συνεχίζουν να αποτελούν απειλή». Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το τραγικό δυστύχημα στο ορυχείο της Σόμα, που κόστισε τη ζωή σε 301 ανθρώπους. «Εκ πρώτης όψεως, φαινόταν ότι στο συγκεκριμένο ορυχείο η παραγωγή παρουσιάζει αύξηση και το κόστος μείωση. Εντούτοις, αποκαλύφθηκε ότι αυτό έγινε με τη χρήση μέσων μιας δολοφονικής οικονομίας που αγνοεί τους εργαζομένους και αδιαφορεί για τους θανάτους τους», σημειώνει ο κύριος Αλτάν.
 
Μολονότι η κριτική που δέχεται ο Τούρκος Πρωθυπουργός είναι έντονη και αρκετοί είναι εκείνοι, εντός κι εκτός της χώρας, που δυσανασχετούν από την ασκηθείσα πολιτική του, εκείνος εξακολουθεί να είναι παρών στην πολιτική ζωή της χώρας για σχεδόν δέκα χρόνια. «Οι εξελίξεις τον τελευταίο καιρό οφείλονται τόσο στις ικανότητές του όσο και στην ανικανότητα των αντιπάλων του. Βέβαια, εκείνο που έχει βαρύνουσα σημασία είναι το γεγονός ότι καταλύει με γοργούς ρυθμούς τους δημοκρατικούς κανόνες, την πιο κρίσιμη εγγύηση για μια αμερόληπτη και δίκαιη ατμόσφαιρα πολιτικού ανταγωνισμού, ενώ ασκεί πίεση ακόμα και στην πιο ανώδυνη κριτική κάνοντας παράνομη χρήση κρατικών υπηρεσιών», λέει ο Μεχμέτ Αλτάν, δίνοντας τη δική του εξήγηση για την καθοριστική παρουσία του Ερντογάν όλα αυτά τα χρόνια στο τουρκικό πολιτικό γίγνεσθαι.
 
Στις φετινές προεδρικές εκλογές δύο κόμματα, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) και το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP), αποφάσισαν να αμβλύνουν τις όποιες διαφορές τους και να διεκδικήσουν την ψήφο του τουρκικού λαού με κοινό υποψήφιο τον κύριο Ιχσάνογλου. «Το ότι προχώρησαν σε μια συνεργασία με έναν υποψήφιο που τα προσόντα του θα μπορούσαν να προκαλέσουν ανησυχία στο AKP αποτελεί το δυνατό τους σημείο», θεωρεί ο γνωστός οικονομολόγος. Αναγνωρίζει στο πρόσωπο του κυρίου Ιχσάνογλου «εκείνο το άτομο που θα ικανοποιήσει το αίτημα για πολιτική εξέλιξη, τουλάχιστον μέχρι κάποιο βαθμό», ενώ καταλήγει στο ότι «δεν έχει τις ανεπιθύμητες και τρωτές πλευρές του Ερντογάν, αν και στερείται κάποιων πλεονεκτημάτων που απολαμβάνει ο Ερντογάν ως πολιτικός»
 
Ο Μεχμέτ Αλτάν περιγράφει τον εαυτό του ως «φιλελεύθερο μαρξιστή», ένας αντιφατικός χαρακτηρισμός που, για κάποιους, μπορεί να είναι και αιρετικός. «Αυτοαποκαλούμαι φιλελεύθερος διότι, για την ανάλυση των οικονομικών γεγονότων, παίρνω ως σημείο αναφοράς τους κανόνες της αγοράς και μαρξιστής, γιατί, για την αντίστοιχη ανάλυση των κοινωνικών γεγονότων, χρησιμοποιώ τους κανόνες του διαλεκτικού ματεριαλισμού», εξηγεί. Θα ήταν, άραγε, εφικτή μια συνδυαστική των δύο συστημάτων γραμμή πλεύσης; «Πιστεύω ότι θα προχωρήσουμε μπροστά με ένα συνδυασμό, βασισμένο στις καλές πλευρές των δύο συνιστωσών, ο οποίος θα περιλαμβάνει τη χαρά της ζωής (joie de vivre) και, την ίδια στιγμή, θα εγγυάται γι’ αυτή. Στη Σοβιετική Ένωση υπήρχε η εγγύηση για τη ζωή, αλλά απουσίαζε η χαρά, ενώ το αντίθετο συνέβαινε στις καπιταλιστικές χώρες. Όσο αμβλύνονται οι κακές πλευρές της παγκοσμιοποίησης τόσο θεωρώ ότι οδηγούμαστε προς ένα φιλελεύθερα μαρξιστικό κόσμο».
 
Θιασώτης της ένταξης της χώρας του στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά λύπης συμπεραίνει πως «η πολιτική ηγεσία έχει παραιτηθεί από την ιδέα της ένταξης εδώ και καιρό και κατευθύνθηκε προς μια "σουνιτο-ισλαμική αβεβαιότητα"». Ο μοναδικός δρόμος που θα ήταν ικανός, σύμφωνα με τον κύριο Αλτάν, να δώσει ώθηση στη διαδικασία είναι «μια επίμονη κι ολόψυχη πολιτική βούληση η οποία θα υπερκεράσει όλα τα εμπόδια, παρά την επιβολή ενός πολιτικού ισλαμισμού από μέρους της AKP. Αυτό από μόνο του σαμποτάρει την ένταξη», ολοκληρώνει παραμένοντας, όμως, αισιόδοξος για την έκβαση των εξελίξεων.
 
Ευθυμία Γιώσα
 
email