Ημ/νια δημοσίευσης: Τρίτη, 05 Μαρτίου 2013

Κύπρος: Η επόμενη μέρα και οι μεγάλες προσδοκίες

 

Ο Ανδρέας Θεοφάνους, Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, αναλύει το μετεκλογικό τοπίο στην Κύπρο. 

 
Οι πολίτες προσήλθαν στις κάλπες για τις προεδρικές εκλογές με ανάμεικτα συναισθήματα.  Υπήρχε και εξακολουθεί να υφίσταται προβληματισμός, αγωνία, φόβος, αλλά και ελπίδα.  Είναι αναμενόμενο να συνυπάρχουν μεγάλες προσδοκίες από τον νέο Πρόεδρο αλλά και δυσπιστία σε σχέση με το όλο σύστημα και τις δυνατότητες του να ανταποκριθεί. 
 
Αξιολογώντας τα αποτελέσματα των εκλογών σημειώνουμε τη μεγάλη δυσπιστία των πολιτών όπως εκφράσθηκε διά της αποχής, των λευκών και άκυρων ψηφοδελτίων – τα οποία όλα μαζί ανήλθαν περίπου στο 25,78% του εκλογικού σώματος.  Σημειώνεται ότι την πρώτη Κυριακή το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 19,60%.  Αποτελεί πρόκληση όχι μόνο για τον νέο Πρόεδρο αλλά και για το ευρύτερο σύστημα η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το κράτος, τους θεσμούς καθώς και προς την πολιτική και τους πολιτικούς.
 
Πρώτα απ’ όλα το ζητούμενο είναι ο τερματισμός της κατηφορικής πορείας της κυπριακής οικονομίας και η δημιουργία προϋποθέσεων ουσιαστικής ανάκαμψης.  Είναι εφικτό από τις αρχές του 2014 να παρουσιασθούν θετικές τάσεις.  Υπάρχουν πολλές διαστάσεις σε σχέση με τον στόχο αυτό.  Από την πρώτη στιγμή ο νέος Πρόεδρος θα πρέπει να προχωρήσει σε δημοσιονομική εξυγίανση, αναδιάρθρωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, παραμερισμό των στρεβλώσεων στην οικονομία, καθώς και ενθάρρυνση νέων μοχλών οικονομικής μεγέθυνσης για τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης.  Ο νέος Πρόεδρος αξιοποιώντας το πολιτικό του κεφάλαιο καλείται να διαπραγματευθεί την ολοκλήρωση του Μνημονίου με τρόπο που αφ’ ενός να είναι βιώσιμο και αφ’ ετέρου να οδηγεί σε ταχύτερη έξοδο από την κρίση.  Εννοείται, μεταξύ άλλων, ότι δεν πρέπει να υπάρξουν επιπρόσθετες περικοπές μισθών ή/και νέες αυξήσεις φορολογιών.
 
Δεύτερο, προέχει ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο το οποίο να εμπερικλείει τις έννοιες του αποτελεσματικού κράτους, μιας δικαιότερης κοινωνίας και μεγαλύτερης αλληλεγγύης μεταξύ των εμπλεκομένων μερών.  Στα πλαίσια αυτά θα πρέπει να επαναξιολογηθούν περαιτέρω τα συνταξιοδοτικά σχέδια, καθώς και οι όροι απασχόλησης στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα.  Επιπρόσθετα, στη σημερινή συγκυρία ιδιαίτερη σημασία έχει η απασχόληση Κυπρίων κατά προτεραιότητα. Ταυτόχρονα θα πρέπει να γίνουν οι απαραίτητες ρυθμίσεις για την αποπληρωμή των δανείων νοικοκυριών με τρόπο που να ελαχιστοποιείται το κοινωνικό κόστος.
 
Τρίτο, είναι το κυπριακό ζήτημα, όπου η Τουρκία συνεχίζει απρόσκοπτα την πολιτική της για κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.  Επί τούτου, απροκάλυπτα αλλά και ενδεικτικά, ο Τούρκος πρωθυπουργός δηλώνει ότι δεν υπάρχει χώρα Κύπρος. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο τίθεται σε αμφιβολία κατά πόσον η διαδικασία που έχει ακολουθηθεί τις τελευταίες δεκαετίες μπορεί να οδηγήσει στα επιθυμητά αποτελέσματα.  Χρειάζεται αναθεώρηση της διαδικασίας καθώς και νέες προσεγγίσεις.
 
Το τέταρτο είναι η καλύτερη δυνατή διαχείριση των ενεργειακών ζητημάτων.  Πέραν από τα οικονομικά δεδομένα στο ζήτημα αυτό, εξ ορισμού εμπεριέχονται διαστάσεις που σχετίζονται με θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας.  Είναι σημαντικό στα πλαίσια αυτά να ακολουθηθούν πολιτικές και πρακτικές που να οδηγούν στα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα και τον παραμερισμό της δυσπιστίας.
 
Προφανώς για όλα αυτά θα χρειασθούν αλλαγή στη νοοτροπία, διάθεση για συνεχή αγώνα και εργατικότητα για ανόρθωση της οικονομίας.  Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των πολλαπλών προκλήσεων, καθώς και την επίτευξη των υψηλών στόχων, βασική προϋπόθεση είναι η αποκατάσταση της αξιοπιστίας του κράτους τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό.  Στα πλαίσια αυτά είναι δυνατόν η Κυπριακή Δημοκρατία να καταθέσει νέες προτάσεις για τα δικά της οικονομικά προβλήματα, οι οποίες να εμπεριέχουν και νέες προσεγγίσεις για την ευρύτερη κρίση της Ευρωζώνης.  Υπογραμμίζεται ότι είναι δυνατόν να γίνουν ρυθμίσεις που να εγγυούνται τη βιωσιμότητα του δημοσίου χρέους αλλά και την επιτυχία της όλης προσπάθειας.  
 
Η ουσιαστική αντιμετώπιση των προκλήσεων δεν είναι υπόθεση ενός ατόμου η μιας μόνο παράταξης.  Απαιτούνται συγκλίσεις, συναινέσεις, σεμνότητα, σοβαρότητα, σκληρή δουλειά και επαγγελματισμός.  Εκ των πραγμάτων η εμπέδωση της αξιοκρατίας σε όλα τα επίπεδα προβάλλει ως απαραίτητο, αν και όχι επαρκές στοιχείο, αλλαγής και εθνικής επιβίωσης.  Από την επίμονη επίδραση του παλαιοκομματισμού στην επόμενη μέρα διαφαίνεται ότι ο δρόμος για την πραγματοποίηση των μεγάλων προσδοκιών θα είναι μακρύς και δύσκολος.
 
 
Ο Ανδρέας Θεοφάνους είναι Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας και Πρόεδρος του Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
 
email